Periton diyalizi hastalarında K vitamini eksikliği ve vasküler kalsifikasyon ile arasındaki ilişkinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İREM PAMUK

Danışman: ÖZANT HELVACI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

AMAÇ: Bu çalışmada, PD hastalarında K vitamini eksikliği ile VK arasındaki ilişkinin, eş zamanlı ölçülen PIVKA-II, dp-uc MGP ve BMP-2 düzeyleri ile karotis plak varlığı üzerinden değerlendirilmesi amaçlanmıştır. GİRİŞ: KBH'de VK, kardiyovasküler mortalitenin güçlü bir belirtecidir. K vitamini, VK inhibitörü olan MGP'nin aktif hale gelmesi için gereklidir. K vitamini eksikliğinde dp-uc MGP düzeyleri artar ve VK süreci hızlanır. PIVKA-II, K vitamini eksikliğinin bir belirteci olarak kullanılmaktadır. Ayrıca, BMP-2 vasküler düz kas hücrelerinin osteoblast benzeri hücrelere dönüşümünü tetikleyerek VK mekanizmasında rol oynar. Ancak, bu belirteçlerin aynı anda değerlendirilerek VK sürecine etkilerinin incelendiği çalışmalar sınırlıdır. GEREÇ VE YÖNTEMLER : Tek merkezli, prospektif kohort çalışmasına 60 PD hastası dahil edilmiştir. Serumda PIVKA-II, dp-uc MGP ve BMP-2 düzeyleri ELISA yöntemiyle belirlenmiş, VK değerlendirmesi USG ile karotis plak varlığı üzerinden yapılmıştır. Aynı hasta grubunda 1 yıl sonra biyobelirteçler ve karotis plak durumu tekrar değerlendirilmiş, uygun istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. BULGULAR VE SONUÇ : Bazal ölçümlerde, karotis plağı olan hastalarda PIVKA-II, dp-uc MGP ve BMP-2 düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır. 1 yıllık takipte PIVKA-II ve BMP-2 düzeylerinde anlamlı artış izlenirken, dp-uc MGP'de anlamlı değişim gözlenmemiştir. Lojistik regresyon analizinde yaş ve PIVKA-II bazal değeri anlamlı değişkenler olarak kalmıştır. PIVKA-II için ROC analizinde optimal kesme değeri 35 mAU/ml olarak belirlenmiş (sens: %86.1, spes: 11 %50). Yeni plak gelişim oranı 6/24 (%25) olarak saptanmıştır. Hasta sayısı sınırlı olmakla birlikte, yeni plak gelişen hastaların 0. yıl BMP-2 düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Bu çalışma, PD hastalarında K vitamini eksikliğini biyokimyasal belirteçler ve karotis plak varlığı üzerinden değerlendiren ilk araştırmadır. Ayrıca, VK sürecinde PIVKA-II, dp-uc MGP ve BMP-2'nin aynı anda incelendiği ilk çalışmadır. PIVKA-II'nin VK için prediktif değeri ortaya konmuş ve optimal kesme noktası 35 mAU/ml olarak belirlenmiştir. Yeni plak gelişiminde BMP-2'nin yüksek düzeyde olması dikkat çekicidir. Sonuçlarımız, K vitamini eksikliği ve ilişkili belirteçlerin VK sürecindeki rolünü desteklemekte olup, daha geniş kohortlarda uzun süreli takip çalışmalarına ihtiyaç duyulmaktadır.