Yoğun bakım hastalarında komorbidite, fonksiyonel kapasite ve kırılganlık durumunun yoğun bakım sonuçlarına etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA ALACAOĞLU
Danışman: KAMİL İNCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hastanın fonksiyonel kapasite, kırılganlık ve komorbidite durumları kritik hastalık süreçleriyle büyük ölçüde ilişki içerisindedir. Ancak yoğun bakım ünitelerinde (YBÜ) pratik uygulamada hastaların yatış öncesi fonksiyonel durumu, kırılganlık ve komorbidite durumları çoğu zaman rutin olarak değerlendirilmemekte ya da yeterince dikkate alınmamaktadır. Bu çalışma, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi 3. basamak erişkin İç Hastalıkları YBÜ'ye kabul edilen hastalarda yatış anındaki komorbidite durumu, fonksiyonel kapasite ve kırılganlık durumunun YBÜ sonuçları, özellikle mortalite üzerindeki etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada, 01.12.2022 ile 01.01.2024 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi 3. basamak erişkin YBÜ yatan 18 yaş ve üzerinde 610 hastanın verileri değerlendirildi. Yoğun bakım ünitesine yatışı sırasında fonksiyonel kapasite, komorbidite indeksi ve kırılganlık durumu kaydedildi. Hastaların demografik özellikleri, altta yatan hastalıkları, YBÜ öncesi servisleri, yatış nedenleri, skorlama sistemlerinden aldıkları puanlar, yatış süresince gerçekleştirilen girişimsel uygulamalar ve gelişen komplikasyonlar ve laboratuvar sonuçlar ile YBÜ mortalitesi arasında ilişki olup olmadığı değerlendirildi. Yoğun bakım ünitesine yatışındaki fonksiyonel kapasite, komorbidite indeksi ve kırılganlık durumu saptandı. Hastalar, YBÜ mortalitesi olan ve olmayan şeklinde gruplandı ve tüm bu parametreler göz önünde bulundurularak verilerin dağılımına göre Mann-Whitney U veya Student t testi ile mortaliteye etki eden faktörler analiz edildi. Mortaliteye etki eden risk faktörlerini belirlemek için tek ve çok değişkenli analizler uygulandı. İstatistiksel analizlerde p<0,05 olması anlamlı kabul edildi. Yoğun bakım mortalitesi %36,6 (n=176) olarak saptandı. Charlson Komorbidite İndeksi (CCI) ile değerlendirildiğinde, ölen hastaların %94,3'ü (n=166), sağ kalanların ise %81,6'sı (n=249) çoklu komorbiditeye sahipti (CCI ≥3) (p<0,01). Klinik Kırılganlık Skoru (CFS) açısından bakıldığında, ölen hastalarda %80,1 (n=141), sağ kalanlarda ise %61,6 (n=188) oranında kırılganlık (CFS≥5) mevcuttu (p<0,01). Fonksiyonel durum (FS) skorlamasına göre değerlendirildiğinde, ölen hastaların %27,2'si bağımlı (FS-3) ve %35,7'si yarı bağımlı (FS-2) iken; sağ kalan hastalarda bu oranlar sırasıyla %17,3 (FS-3) ve %28,1 (FS-2) olarak bulundu (tümü için p<0,01). Yoğun bakım ünitesinde sağ kalan hastalarda, ölen hastalara kıyasla Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi II (APACHE II) skoru (19 [14–24] vs 27 [21–34]; p<0,01), Ardışık Organ Yetmezliği Değerlendirme (SOFA) skoru daha düşüktü (4 [3–7] vs 8 [5–11]; p<0,01). CFS≥5 olan hasta sayısı sağ kalanlarda ölenlere kıyasla daha yüksekti (117 [%38,3] vs 35 [%19,8]; p<0,01). Modifiye Kritik Hastalarda Beslenme Riski≥5 (mNUTRIC≥5) skoru sağ kalanlarda daha yüksekti (155 [%88] vs. 85 [%27,8]; p<0,01). Sağ kalan hastalarda ölen hastalara kıyasla GKS daha yüksek (15 [13–15] vs 11 [6–14]; p<0,01) bulunmuştur. Yapılan çok değişkenli analizlere göre; APACHE II skoru [(OR [95%CI]: 1,07 [1,03-1,12], p<0,01)], CCI≥3 [(OR [95%CI]: 3,5 [1,26-9,9], p =0,01)], yatışta şok varlığı [(OR [95%CI]: 2,15 [1,14-4,05], p =0,02) YBÜ mortalitesi için bağımsız risk faktörleri olarak saptandı. Çalışmaya dahil edilen çoklu komorbiditeye sahip İç hastalıkları YBÜ popülasyonunda, CCI≥3 bulunması bu hasta grubunda YBÜ mortalitesini belirleyen en önemli bağımsız risk faktörü olarak saptandı. Bu hasta popülasyonunda mortalite riskinin değerlendirilmesinde, akut hastalık şiddeti skorlarına ek olarak komorbidite yükü başta olmak üzere yatış anındaki fonksiyonel göstergelerin bir bütün olarak ele alınması gereklidir. Anahtar kelimeler: CCI, APACHE II, YBÜ'ye yatışta şok varlığı, fonksiyonel durum, CFS