İttihat ve Terakki Dönemi cemiyet hayatında meydana gelen değişiklikler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRKİYE CUMHURİYETİ TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1999
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYSU DEMİRGÜÇ
Danışman: MEHMET ŞAHİNGÖZ
Özet:140 ÖZET 1699 Karlofça Antlaşması ile başlayan Osmanlı Devleti'nin çöküş dönemi pekçok kez devlet adamları tarafından durdurulmaya çalışılmıştır, ittihat ve Terakki Cemiyeti de çöküşe ve padişah despotluğuna son verme ve meşrutiyeti yeniden ilan ettirme gibi sebeplerle ortaya çıkmış ve 24 Temmuz 1908'de ikinci kez Meşrutiyetin ilanında etkili olmuştur. II. Meşrutiyetin ilanı ve Cumhuriyetin ilanı arasında geçen dönemde pek çok toplumsal değişimi de beraberinde getirmiştir. Hukuk alanında laikliğin sağlanılması için çalışılmış, şeyhülislâmlık yerine Umur-u Diyaniye'nin kurulmak istenmesi gündeme gelmiştir. Hukuk-u Aile Kararnamesi hukuk alanında dönemin en önemli gelişmesi olmuş ve Cumhuriyet dönemi aile hukukuna esas oluşturmuştur. II. Meşrutiyet ile kadın harekatı başlamış, kadının özgürleşmesi, bireysel I eşmesi, kadın hakları gibi konular ele alınmıştır.Kadının kurtuluşu toplumun kurtuluşu olarak kabul edilmiş.kadın gelecek nesilleri yetiştiren kişi olarak ele alınırken, daha önceden soyutlandığı hemen hemen her alanda kendini göstermeye başlamıştır. Bu dönemde savaşın koşullarıyla belirginleşen yeni kadın kimliği Cumhuriyet Türkiyesine de etki etmiştir. 1908'de Meşrutiyet'in yeniden ilanı ile eğitim sorunları da gündeme gelmiştir. Basın gelişmiş, hergün yepyeni özelliklerle birçok gazete bu dönemde çıkmıştır. Eğitimin cinsiyet, ırk, yaş farkı olmaksızın yaygınlaştırılmasına çalışılmış, Türk diline hakettiği önemin verilmesi için çalışmalar yapılmış, latin alfabesine geçiş ilk defa bu dönemde gündeme gelmiştir.Tevhid-i Tedrisafa doğru gidilerek,eğitim millileştirilmeye çalışılmıştır.Bu dönemdeki eğitim olayları Cumhuriyet dönemi eğitim atılımına temel oluşturmuştur.141 Meşrutiyet'in yeniden ilanı ile Osmanlı toplumunda sanayileşme sorunu gündeme gelmiş, ülke sanayisi incelemeye başlanmıştır.Türkçülük akımı ekonomiye hakim olmuş, Türk kültürünün oluşmasını sağlayacak etkenlerden biri olarak ekonomi görülmüştür. Bir yandan ekonomik amaçlı grevler.işçi örgütlenmeleri ve bunları engellemek için çıkarılan yasalar bir yandan da savaş koşullarına karşı alınmaya çalışılan önlemler bu dönemin ekonomik olayları olmuştur.Milli iktisat kavramı, kapitilasyonların tek taraflı da olsa kaldırılması, Teşvik-i Sanayi Kanun Muvakkati, Milli Bankacılık, Cemiyetler Kanunu gibi gelişmeler Cumhuriyet dönemine miras olarak kalmıştır. Her alanda olduğu gibi sanat ve spor alanında da bu dömende önemli gelişmeler olmuştur. Konservatu varın açılması, Darülbedayi'nin açılması, müslüman kadınların ilk defa tiyatroda rol alması, Türk ressamların Avrupa'da başarılar kazanması.Osmanlı sporcularının olimpiyatlara ilk defa katılması, ilk Türk sinemasının çekilmesi önemli sanat ve spor olayları olmuştur. II. Meşrutiyet dönemi ilk defa milli tarih yazıcılığı girişlerine sahne olmuş.Türk Hava Kuvvetleri kurulmuştur.Şüphesiz bütün bu gelişmelerin ardında Türk Milliyetçiliği kavramının gelişmesi yer almıştır. Sonuç olarak II.Meşrutiyet dönemi Türk toplumunun batılılaşma yolunda çabaladığı, ancak gerek batıya ekonomik bağlılık gerekse I. Dünya Savaşı nedeniyle çabaların olumsuz sonuçlandığı bir dönem olmuştur. Herşeye rağmen yeni Türk Cumhuriyeti II.Meşrutiyet döneminin tecrübelerinden yararlanmış ve aynı hataları tekrarlamayarak sağlam temeller üzerine kurulmuştur.