Elektrikli araçların otomotiv ekosistemine etkisi: Duygu analizi çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Bilişim Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CAN AKÇELİK
Danışman: Tahsin Çetinyokuş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sosyal medya platformları kullanıcı sayılarının hızla artması ile birlikte ortaya çıkan yorum ve fikirlerin sayısı da artmaktadır. Bireylerin rahatça kendilerini ve düşüncelerini ifade ettikleri sosyal medya platformları duygu analizi çalışmalarına alternatif bir kaynak olarak kendine yer edinmiştir. X platformu fikirsel argümanların yoğun olarak yazılı bir şekilde paylaşıldığı bir sosyal medya platformu olduğu için çalışmamızda tercih edilmiştir. Yeni oluşan her durum gibi kullanıcıların tedirgin ve ihtiyatlı olduğu elektrikli araç ekosistemi hakkında yapılan paylaşımlar çeşitlilik göstermektedir. Bu doğrultuda, Türkçe sosyal medya verileri üzerinde duygu analizi gerçekleştirmek üzere BERT tabanlı bir derin öğrenme modeli geliştirilmiştir. Model, olumlu ve olumsuz olarak etiketlenmiş Türkçe cümlelerden oluşan bir veri kümesiyle ince ayar (fine-tuning) yapılarak eğitilmiştir. Eğitim sürecinin ardından, 2024 yılı boyunca Twitter platformunda elektrikli araçlarla ilgili olarak paylaşılan Toplam 183.761 adet tweet ay bazında toplanmış ve geliştirilen model aracılığıyla duygu analizine tabi tutulmuştur. Geliştirilen model, test verisi üzerinde pozitif sınıfı ayırt etmede daha başarılı sonuçlar göstermiştir. F1-skoru pozitif sınıf için yaklaşık 0.94, negatif sınıf için ise 0.90 olarak hesaplanmıştır. Bu sonuçlar, modelin sosyal medyada olumlu ve olumsuz duyguları ayrıştırmada yüksek doğrulukla çalıştığını göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre, elektrikli araçlarla ilgili kamuoyundaki genel yaklaşımın çoğunlukla olumsuz olduğu tespit edilmiştir. Ancak bazı dönemlerde olumsuz duyguların azaldığı gözlemlenmiş ve bu değişimlerin fiyat politikaları, sektörel değişimler ve ulusal basına ve sosyal medyaya yansıyan haberler gibi faktörlerle ilişkili olduğu değerlendirilmiştir. Elde edilen duygu eğilimleri ayrıca aynı döneme ait elektrikli araç satış verileri ile karşılaştırılarak sosyal medya algısı ile tüketici davranışları arasındaki olası ilişkiler incelenmiştir. Çalışma sonucunda sosyal medyadaki olumlu duygu yoğunluğunun bazı dönemlerde satış artışlarıyla örtüştüğü gözlemlenmiş, böylece sosyal medya verileri kullanılarak yapılan duygu analizlerinin pazar eğilimlerini öngörmede ve bir karar destek sistemi olarak kullanılabileceğine dair bulgular elde edilmiştir.