Küresel eğitim programının 60-72 aylık çocukların eleştirel düşünme ve sosyal becerilerine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA BOLATTAŞ GÜRBÜZ
Danışman: Ümit Deniz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma, okul öncesi dönem çocuklarına uygulanan küresel eğitim programının çocukların eleştirel düşünme ve sosyal becerilerine etkisinin incelenmesi amacı ile yapılmıştır. Karma desenli, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel araştırmada nitel ve nicel veriler araştırmacı tarafından eşzamanlı toplanmıştır. Araştırma, Yozgat il merkezinde 60-72 aylık çocukların devam ettiği iki farklı anaokulunda eğitim almakta olan deney grubunda 19, kontrol grubunda 15 çocuk olmak üzere toplam 34 çocukla ve öğretmenleri ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak eleştirel düşünme becerilerini ölçmek amacıyla "Çocuklar için Eleştirel Düşünme Öngöstergeleri Değerlendirme Aracı (ÇEDÖDA)", sosyal becerilerini ölçmek amacıyla "Sosyal Becerileri Değerlendirme Aracı (SBDÖ)" çalışma grubunun demografik özelliklerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel bilgi formu" ve deney grubunda yer alan çocukların öğretmeninin Küresel Eğitim Programı hakkında düşüncelerini öğrenebilmek amacıyla da yarı yapılandırılmış görüşme formu ve gözlem formu kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen Küresel Eğitim Programı deney grubundaki çocuklara 8 hafta boyunca 28 etkinlik olarak uygulanmıştır. Kontrol grubundaki çocuklara herhangi bir etkinlik uygulanmamış olup normal eğitim öğretim faaliyetleri devam etmiştir. Araştırma sonucunda Kontrol grubu çocuklarının ÇEDÖDA ön test-son test puanlarında yalnızca "Mantıksal tutarlılığı tanıma" ön göstergesinde ve ÇEDÖDA toplamında anlamlı farklılık olduğu ve farkın orta düzeyde etki büyüklüğüne sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Deney grubundaki çocukların ÇEDÖDA ön test-son test puanlarında "Nitelik uygulama, tahmin, öğrenme, mantıksal tutarlılığı tanıma, bakış açısı alma, mantıksal muhakeme, sözlü doğrulama, performans doğrulama ve yetişkini model alma" ön göstergelerinde ve toplamda istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu ve farkın büyük etki düzeyine sahip olduğu görülmüştür. Deney ve kontrol grubunda yer alan çocukların ÇEDÖDA son test puanlarında "Nitelik uygulama, tahmin, öğrenme, mantıksal tutarlılığı tanıma, bakış açısı alma, sözlü doğrulama, performans doğrulama, yetişkini model alma, yaratıcılık" ön göstergelerinde ve toplamında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu ortaya çıkmıştır. Deney grubundaki çocukların ÇEDÖDA son test-izleme testi puanlarında "Nitelik uygulama" ve "Bakış açısı alma" ön göstergelerinde son test lehine anlamlı bir farklılık olduğu ve farkın büyük bir etki düzeyine sahip olduğu, diğer alt boyutlarda ve toplamda anlamlı farklılık oluşmadığı bulunmuştur. Kontrol grubunun sosyal becerilerine ilişkin SBDÖ ön test-son test puanlarında "Kişiler arası beceriler"," kızgınlık davranışlarını kontrol etme ve değişikliklere uyum sağlama becerileri", "Dinleme becerileri" alt boyutlarında ve toplamda istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu ve farkın büyük düzeyde etkiye sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Deney grubunun sosyal becerilerine ilişkin SBDÖ ön test-son test puanlarında, "Görevleri tamamlama becerileri" alt boyutu dışında diğer alt boyutlarda ve toplamda istatistiksel olarak anlamlı farklılık ve farkın büyük bir etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Deney grubunun SBDÖ son test-izleme testi puanlarında alt boyutlarda ve toplamda anlamlı bir farklılık olmadığı, ortalama puanlar açısından ise izleme testinde daha yüksek puanlara sahip olduğu bulunmuştur. Deney grubundaki çocukların eleştirel düşünme becerilerine ilişkin öğretmen gözlemleri ve görüşlerine göre, özellikle bakış açısı, tahmin, öğrenme ve performans gösterme gibi eleştirel düşünme ile ilgili unsurlar konusunda, sosyal becerilerine ilişkin ise grupla çalışma, akranlarla etkileşim ve iletişim boyutunda Küresel Eğitim Programı'nın etkili olduğu ve çocuklarda olumlu gelişmelerin meydana geldiği sonucunun ortaya çıktığı, bu doğrultuda da nitel verilerin nicel verileri desteklediği görülmüştür.