Ortaöğretim kimya konularına yönelik üstbiliş destekli eleştirel düşünme etkinliklerinin öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİNAY DURUCAN
Danışman: Hakkı Kadayıfçı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada lise öğrencilerinin üstbilişlerini desteklemenin, eleştirel düşünme (ED) eğilimlerine ve bazı kimya konularına yönelik ED becerilerine etkileri araştırılmıştır. Araştırma, Ankara ilindeki biri Güzel Sanatlar diğeri Anadolu Lisesi olmak üzere Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı iki lisede, 2022-2023 eğitim öğretim yılı bahar döneminde gerçekleştirilmiştir. Yedi hafta süren araştırmaya iki liseden 9. ve 10. sınıflarındaki 37 öğrenci katılmıştır. Öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel araştırma deseniyle bulgulara ulaşılmıştır. Katılımcıların öntest puan ortalamalarının birbirine yakın bulunmaları ile Güzel Sanatlar Lisesi öğrencileri kontrol, Anadolu Lisesi öğrencileri deney grubu olarak seçilmiştir. Öğrencilerin ED eğilimlerini belirlemede ön ve son test olarak, Ertaş-Kılıç ve Şen'in (2014) Türkçe' ye uyarladığı UF/EMI Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği kullanılmıştır. Öğrencilerin kimya konularındaki yorumlama, çıkarım yapma ve karşıt v görüşlerin değerlendirilmesi ED alt becerilerini sergilemeleri amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan ve üç set etkinlik sorularından oluşan bir ölçek kullanılmıştır. ED alt becerilerine yönelik sorulardan ilk seti çalışmanın başında ön test, diğer iki seti birer hafta arayla son testler olarak kullanılmıştır. Uygulamada boyunca kontrol grubunda öğrencilerin üstbilişlerini destekleyecek müdahalede bulunulmazken, deney grubunda öğrencilerin eleştirel düşünmeleri hakkında üstbilişleri desteklenmiştir. Bu amaçla deney grubunda öğrencilere ED süreçlerini kontrol etmeye yönlendiren sorular sorulması, deneyimlerini akranlarıyla paylaşmaları için teşvik edilmesi, üstbilişsel günlükler tutmalarının istenmesi gibi işlemler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca araştırmacı tarafından uygulama süresince gözlem notları tutulmuş ve uygulama sonunda bazı öğrencilerle yapılan mülakatlarla onların uygulama hakkındaki görüşleri belirlenmiştir. Araştırmanın sonunda kontrol ve deney grubundaki öğrencilerin ED eğilimleri arasında fark tespit edilmezken, deney grubundaki öğrencilerin üçüncü etkinlik setindeki ED becerileri ortalamalarının kontrol grubundan daha fazla olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında görüşme gerçekleştirilen öğrenciler genel olarak, eleştirel düşünme becerileri hakkında üstbilişsel beceriler gerçekleştirmelerinin, çok yönlü düşünme, etkili iletişim kurma, farklı fikirler üretme ve bilinçli tartışma becerilerini geliştirmeye katkı sağladığını belirtmişlerdir.