Keman eğitiminde doğaçlamaya yönelik bir model önerisi ve uygulamadaki görünümü

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE ÇAĞLAK

Danışman: Mehmet Akpınar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bireyin edinmiş olduğu bilgi, birikim, kazanım ve deneyimlerini, doğaçlamanın sağladığı özgür alan doğrultusunda özgün müzikal düşünceler ile ifade etmesi; yaratıcı düşünme, yeniyi arama, yaşanılan çağ ile bağ kurma ve içsel motivasyonu artırma yönünden önemli görülmektedir. Doğaçlama yapmanın , bireye kazandırmış olduğu bu becerilerinin, müzik eğitimin in diğer boyutlarında olduğu kadar çalgı eğitiminde de yer almasının önemli olduğu düşünülmektedir. Çalgı eğitimi özelinde keman eğitimine yönelik ilgili literatürde yer alan metot, yaklaşım ve çalışmalar incelendiğinde; genellikle notaya bağlı kalarak eğitim sürecinin gerçekleştirildiği, doğaçlama performansına ilişkin uygulamalara yeterince yer verilmediği, Türkiye de keman eğitimine yönelik doğaçlama temelli yapılan çalışmaların az sayıda olduğu ve bu çalışmaların model yönünden kısıtlı kaldığı görülmektedir. Bu durum, keman eğitiminde yaratıcılığı destekleyen unsurlara ihtiyaç olduğu sonucunu ortaya koymakta olup, araştırmanın problem durumunu oluşturmaktadır Bu araştırmanın amacı, keman eğitimine yönelik doğaçlama temelli bir model önerisi oluşturarak , o luşturulan modelin keman eğitimi alan öğrencilerin doğaçlama performansları üzerindeki etkilerini belirlemektir . Araştırmanın, kemanda doğaçlamaya ilişkin kendini geliştirmek ve çeşitli fikirler edinmek isteyen öğrenci ve eğitimcilere yol göstermesi bakımından önemli olduğu düşünülmektedir. Bu araştırma, karma yöntem araştırması kapsamında gerçekleştirilmiştir . Araştırmanın, nitel araştırma yöntem ve tekniklerinin kullanıldığı kısmında betimsel desen, nicel araştırma yöntem ve tekniklerinin kullanıldığı kısmında ise deneysel desen uygulanmıştır . Betimsel kısımda alanyazın taraması yapılmış keman öğretim elemanları ve çalışma grubunun görüşleri alınmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanarak elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Deneysel kısımda ise, oluşturulan model önerisinin çalışma grubunun doğaçlama performans ı üzerindeki etkisi ölçülmüştür. Çalışma grubu ile gerçekleştirilen uygulamanın öncesinde ve sonrasında öntest ve sontest verilerinin toplanması için "kontrol grupsuz öntest ve sontest desen" kullanılmıştır. Öntest ve sontest verilerine ulaşmak için, "Müzikal Doğaçlama Performans Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır . Araştırmanın deney boyutu, ö ntest ve sontest aşaması da dâhil olmak üzere 8 haftada tamamlanmıştır. Elde edilen veriler, araştırmacı tarafından karşılaştırılıp, R istatistik programı yardımıyla analiz edilmiştir. Öntest ve sontest arasında anlamlı bir fark olup olmadığına ilişkin istatistiksel analiz için ise "Bağımlı Örneklem t Testi" uygulanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, oluşturulan model önerisinin doğaçlamaya nasıl başlanacağı ile ilgili fikri olmayan keman öğrencilerine yol gösterdiği, doğaçlama yapmaya yönelik çeşitli fikirler vererek çalışma grubu üzerinde anlamlı bir farklılık sağladığı sonuçlarına ulaşılmıştır . Çalışma grubu ile uygulama sonrası yapılan görüşmeler sonucunda ise , öğrencilerin çalgıları ile doğaçlama yapmayı deneyimlemekten keyif aldıkları ve oluşturulan model önerisinin keman çalma performanslarına olumlu yönde katkı sağladığını düşündükleri anlaşılmaktadır. Bu çalışma doğrultusunda , doğaçlamanın farklı biçimlerine yönelik özgür çalışmalar yapı l ması, farklı müzik kültürleri ve türlerinde doğaçlama çalışmaları yapılması, farklı ses sistemlerine dayalı olarak benzer çalışmaların yapılması ve çoksesli boyuta ilişkin olarak benzer çalışmaların farklı çalgılar ile de denenmesi önerilmektedir.