Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Türkçe Öğretimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLI UYSAL
Danışman: NECATİ DEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Türkçe öğretiminin durum tespitini yapmaktır. Bu amaç doğrultusunda ortaokullarda eğitimlerine devam eden yedinci sınıf öğrencilerinin Türkçe derslerindeki başarılarını belirlemek için çeşitli uygulamalar ve testler yapılmış, KKTC Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Türkçe ders kitapları incelenmiş, Türkçe dersleri öğretmen ve öğrenci görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Nicel verilerin toplanmasında tarama yönteminden yararlanılmış öğrencilere okuduğunu anlama, dinlediğini anlama ve dil bilgisi başarı testi uygulanmıştır. Konuşma ve yazma becerilerinin değerlendirilmesi için ayrı uygulamalar yapılmıştır. Öğrencilerin başarılarını ölçmek için uygulanan testlerdeki değişkenler: cinsiyet, okul öncesi eğitim alma, ana dili dışında başka bir dil bilme ve anne-baba eğitim durumudur. Araştırmanın nitel verilerinin toplanabilmesi için olgubilim deseninden ve doküman incelemesi yönteminden yararlanılmış, bu çerçevede öğretmenlerle görüşmeler yapılmış, öğretim programı ve ders kitapları incelenmiştir. Ayrıca araştırmaya katılan Türkçe öğretmenlerinin ve yedinci sınıf öğrencilerinin demografik özelliklerini belirleyebilmek için kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunu 137 yedinci sınıf öğrencisi, nitel boyutunu ise 12 Türkçe öğretmeni ve 29 yedinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma 2022-2023 bahar döneminde KKTC'de yapılmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin analizi kapsamında güvenirlik analizi, frekans tabloları, betimleyici istatistikler, Mann-Whitney U testi ve Kruskall-Wallis H testleri kullanılmıştır. Araştırmanın nicel sonuçlarına göre yedinci sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi başarılarında cinsiyetin bir etkisi olmadığı ancak öğrencilerin başarılarının okul öncesi eğitim alma, ana dili dışında başka bir dil bilme ve anne-baba eğitim durumlarına göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Okul öncesi eğitim alan, ana dili dışında başka bir dil bilen, anne-baba eğitim düzeyi yüksek olan öğrencilerin başarılarının da olumlu yönde değiştiği görülmüştür. Öğrencilerin okuduğunu anlama, dinlediğini anlama, konuşma, yazma ve dil bilgisi başarıları arasında pozitif yönlü, anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Araştırmada öğretmen ve öğrenci görüşlerinden elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın nitel verilerinin analizinde öğretmen görüşleri ve öğrenci görüşleri doğrultusunda kategoriler ve kodlar oluşturulmuştur. Görüşmelerden Türkçe öğretiminin; materyal kullanımına, ilkokulda verilen temel eğitime, öğretim programına, eğitim sistemine, sınıflarda Türkçeyi bilmeyen yabancı öğrencilerin bulunmasına, temel dil becerilerine, dil bilgisine, sınıfların, öğretmenlerin ve öğrencilerin durumlarına yönelik sorunları olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmenler ve öğrenciler görüşmeler sırasında Türkçe öğretimi ve karşılaşılan sorunlara yönelik önerilerde bulunmuşlardır. Araştırmanın sonunda ise elde edilen tüm veriler ışığında bir değerlendirme yapılarak öneriler sunulmuştur.