Çölyak hastalığı olan çocuklarda tip 1 diabetes mellitus ilişkili belirteçlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMERDOĞAN YENİCE
Danışman: Buket Dalgıç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çölyak hastalığı (ÇH), genetik yatkınlığı olan bireylerde gluten ile tetiklenen otoimmün bir enteropatidir. Birlikte görülebildiği otoimmün glandüler hastalıkların arasında Tip-1 Diabetes Mellitus (DM) de bulunmaktadır.Tip 1 DM'li olgularda klinik hiperglisemi döneminden aylar veya yıllar öncesinde Tip 1 DM ilişkili otoantikorlara rastlanabilmektedir. Literatürde ÇH tanısı almış olgularda Tip 1 DM ilişkili otoantikor ve disglisemi gelişimini araştıran çalışmalar az sayıda olup farklı bilgiler barındırmaktadır. ÇH olan çocuklarda Tip 1 DM gelişimini tahmin etmek için Tip 1 DM ilişkili belirteçlerin değeri ve diyetteki glutenin bu değerlere etkisi üzerine yapılacak daha fazla çalışmaya gereksinim vardır. Çalışmamızda ÇH grubundaki çocuklarda açlık kan şekeri (AKŞ), C peptit, glikolize hemoglobin (HbA1c), anti insülin, anti glutamik asit dekarboksilaz (GAD), anti adacık ve çinko transporter antikor çalışılmış ve sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Olgu grubunda antropometrik veriler, ÇH ilişkili antikor düzeyleri, glutensiz diyet süresi ve diyete uyum derecesinin bu belirteçlerle ilişkisi de incelenmiştir. Çalışma sonunda olgu ve kontrol gruplarının HbA1c, anti insülin, anti GAD, anti adacık, çinko transporter antikor düzeylerinde farklılık saptanmamıştır. Tanı alma tarihinin ilk bir yılı içinde olan olgu-1 grubunda C peptit değeri kontrol grubuna göre düşük, bir yıldan uzun süredir takipli olgu-2 grubunda AKŞ değeri kontrol grubuna göre yüksek saptanmıştır. Olgu gruplarında glutensiz diyete uyum derecesi ve doku transglutaminaz IgA (dTG IgA) ile AKŞ, C peptit, HbA1c, anti insülin, anti GAD, anti adacık, çinko transporter antikor düzeyleri arasında ilişki saptanmamıştır. Olgu-2 grubunda diyet süresi uzadıkça anti insülin antikor düzeyinde artış saptanmıştır. Bu bulgular ÇH ile takip edilen olgularda Tip 1 DM gelişmeden ilişkili otoantikorların saptanabileceğini düşündürmektedir. Otoantikor pozitif olguların uzun süreli takibi gerekmektedir. Diğer yandan diyet uyumu açısından daha heterojen ve daha büyük bir grup ÇH olgusunun çok uzun süreli izlemi ile elde edilecek veriler net ve sağlıklı sonuçlara ulaşmamızı sağlayacaktır.