Ortaokul Öğrencilerinin Mühendis ve Bilim İnsanlarına Yönelik Algılarının Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KUMRU ÇÖKEN
Danışman: Meltem Irmak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı ortaokul düzeyinde eğitim gören 5., 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin mühendis ve bilim insanlarına yönelik algılarını belirlemek ve karşılaştırmalı olarak incelemektir. Kesitsel tarama modelinin kullanıldığı araştırma, 2023-2024 yılında MEB'e bağlı bir ortaokulda gönüllü katılım sağlayan 325 ortaokul öğrencisi (167 kız (%51,4), 158 erkek (%48,6)) ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak demografik bilgiler anketi, mühendis algılarını belirlemek amacıyla, Knight ve Cunningham (2004) tarafından geliştirilen DAET (Mühendis Çiz Testi) ve bilim insanı algılarını ölçmek için Chambers (1983) tarafından geliştirilen DAST (Bilim İnsanı Çiz Testi) kullanılmıştır. Araştırmada nitel veri analizi yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır. Veriler her bir katılımcı için ayrı dosyalar halinde düzenlenmiş ve nitel veri analizi yazılım programı MAXQDA kullanılarak analiz edilmiştir. Veri analizi sürecinde veriler kodlama için incelenip temalar oluşturulmuştur. Öğrenci çizimlerinde ortaya çıkan nesneler kodlanmış olup elde edilen verilerin frekans hesaplaması yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar ortaokul öğrencilerinin sınıf düzeyi ve cinsiyetleri açısından analiz edilerek yorumlanmıştır. Öğrencilerin geleneksel mühendis ve bilim insanı algısı toplam puanları üzerinden betimleyici istatistikler yapılmış ve ana ile alt problemlere uygun olarak bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans (ANOVA) analizi uygulanmıştır. Mühendis algısına dair veriler, öğrencilerin en çok ev veya bina yapımıyla uğraşan inşaat mühendislerini hayal ettiklerini; bilim insanı algısına dair veriler ise, öğrencilerin bilim insanlarını uzay ve gözlemevi gibi dış mekanlarda, astronomi alanında teleskop ve roket gibi nesnelerle ilişkilendirerek hayal ettiklerini göstermektedir. Araştırmanın sonuçları, öğrencilerin mühendis ve bilim insanı algılarında belirgin kalıplaşmış yargılar bulunduğunu göstermektedir. Özellikle mühendislerin, öğrenciler tarafından bilim insanlarına kıyasla daha az tanındığı ve mühendis ile bilim insanı arasındaki ortak geleneksel algıların, orta yaş, yalnız çalışan ve erkek mesleği olarak şekillendiği belirlenmiştir. Ayrıca, sınıf düzeyinin artmasıyla bilim insanına dair kalıplaşmış algıların daha da belirginleştiği tespit edilmiştir.