Sokaklardaki görsel kalitenin mevsimsel farklılıklar ve sokak ağaçları bağlamında değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYGÜL DEMİR
Danışman: ZEYNEP ASLI GÜREL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Cadde ve sokakların görsel kalitesi, kamusal mekânların çekiciliğini belirleyen önemli bir faktördür. Bu konuda yapılan araştırmalar, çevre algısının ve estetik değerlendirmenin, cadde ve sokak görüntülerinin insanlar üzerindeki etkisini vurgulamaktadır. Ancak, görsel kaliteyi değerlendirmek için sadece fiziksel özellikleri ele alan nesnel değerlendirmeler yeterli değildir; aynı zamanda insanların öznel algılarını içeren estetik beğenin de dikkate alınması önemlidir. Cadde ve sokakların görsel kalitesini artıran unsurlardan biri de yeşil dokudur, sokaklarda yer alan ağaçların mevsimsel değişimi, çevre algısı ve estetik değerlendirmenin de önemli bir bileşenidir. Bu nedenle, cadde ve sokakların görsel kalitesini anlamak için karma bir yaklaşım benimsenmelidir. Bu tez çalışmasının amacı, sokak ağaçlarının mevsimsel değişimlerini dikkate alarak, cadde ve sokak görüntüleri üzerinden görsel kaliteyi etkileyen ölçülebilir tasarım nitelikleri (çeşitlilik/karmaşıklık, yeşil alan yoğunluğu, açıklık oranı, kapalılık oranı, cephe yoğunluğu ve ışık/gölge etkisi) ile algılanan estetik beğeni arasındaki ilişkiyi sorgulamaktır. Çalışma ile, cadde ve sokaklardaki estetik beğeniyi artıran tasarım unsurlarının saptanması hedeflenmiştir. Cumhuriyet Dönemi Ankara'sının özgün mahallelerinden biri olan ve sokaklarındaki ağaç dokusu ile dikkat çeken Mebusevleri mahallesi çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Alan çalışması üç aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada, Mebusevleri mahallesinde seçilen örneklem cadde ve sokakların yaz ve kış dönemlerine ait fotoğrafları çekilerek, hazırlanmıştır. İkinci aşamada, cadde ve sokakların görsel kalitesini belirleyen ölçülebilir tasarım nitelikleri fraktal geometri ve görüntü istatistik analizi yöntemleri; estetik beğeni ise anket çalışması ile belirlenmiştir. Üçüncü ve son aşamada, görsel kaliteyi etkileyen ölçülebilir tasarım nitelikleri ile estetik beğeni değerleri arasındaki ilişki Spearman korelasyon analizi ile test edilmiş ve mevsimsel farklılıklara göre ölçülebilir tasarım nitelikleri Mann-Whitney U testi kullanılarak karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, sokak ağaçlarının mevsimsel değişimleri, bireylerin sokakların görsel kalitesini değerlendirme süreçlerinde etkilediğini ve algısal farklılıkları şekillendiren ölçülebilir tasarım nitelikleri arasında farklılık bulunduğunu açıkça ortaya konmuştur.