ÖĞRETMEN ADAYLARININ MATEMATİKSEL YETKİNLİK ALGILARININ VE MATEMATİKSEL YETKİNLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNEM YANBIYIK
Danışman: Bekir Buluç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, matematiksel yetkinliğin literatürde yer alan alt boyutlarına uygun olarak geliştirilmiş olan bir Matematiksel Yetkinlik Algı Ölçeği ile devlet üniversitelerinin son sınıfında öğrenim gören sınıf öğretmeni adaylarının matematiksel yetkinlik algılarını ortaya çıkarmak ve matematiksel yetkinliğin geliştirilmesine yönelik önerileri belirlemektir. Araştırma, genel tarama modeline dayalı ve karma desenli bir çalışmadır. Araştırmanın nicel boyutu kapsamında sınıf öğretmeni adaylarının matematiksel yetkinlik algılarını ortaya çıkarmak için araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan ölçek uygulanmış ve verilerin analizi yapılmıştır. Araştırmanın nitel boyutu kapsamında ise akademisyenlerin, sınıf öğretmenlerinin ve sınıf öğretmeni adaylarının, matematiksel yetkinliğin geliştirilmesine yönelik önerilerini ortaya çıkarmayı amaçlayan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Görüşme soruları, matematiksel yetkinlik kavramı ve alt boyutlarını içeren kavramlarla ilişkili olarak hazırlanmıştır. Elde edilen nitel veriler betimsel analiz yoluyla analiz edilmiş ve belirlenen temalar çerçevesinde betimlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre sınıf öğretmeni adaylarının matematiksel yetkinlik algılarının yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca kız ve erkek öğretmen adaylarının puan ortalamalarının birbirine çok yakın olduğu ve sonuçlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadığı görülmüştür. Matematiksel yetkinlik algısının yerleşilen üniversite puanı değişkenine göre farklılaşma durumu incelendiğinde sınıf öğretmeni adaylarının matematiksel yetkinlik algılarının yerleştikleri üniversite puanına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Araştırmanın nitel bulguları incelendiğinde ise, sınıf öğretmeni adaylarının matematiksel yetkinliğin geliştirilmesine yönelik sundukları önerilerin; günlük yaşam problemlerinden yararlanma, somutlaştırma ve oyunla öğretimden yararlanma, tartışma ortamı oluşturma, tümevarım ve tümdengelim gibi düşünme tekniklerini öğretme, günlük hayatta temsil kullanımının sağlanması, sınıf ortamında temsillere sıklıkla yer verilmesi, şeklinde sıralandığı söylenebilir. Sınıf öğretmenleri ise bu önerileri; problemlerin günlük hayatla ilişkili olması, sorular sorarak öğrencilerin konuşmalarını ve sürece aktif katılmalarını sağlamak, öğrencinin çoklu zekâ türüne uygun temsil kullanmaya özen göstermek, temsil kullanım sıklığını artırmak ve günlük hayatta kullanılan temsillere dikkat çekmek, matematiksel ifadelerin Türkçe karşılıklarını vurgulamak, günlük hayatta matematiği kullanma fırsatları sunmak ve öğretim ortamını eğlenceli hale getirmek şeklinde sıralamışlardır. Akademisyenler ise matematiksel yetkinliğin geliştirilmesine yönelik; problemlerin somutlaştırılması ve günlük hayat problemlerine yer verilmesi, problemin anlaşılması üzerine daha fazla yoğunlaşılması ve problem kurma çalışmalarına yer verilmesi, öğrencilerin kendilerini ifade edebilecekleri ortamların sunulması, matematik dilinin somutlaştırılması, sembollerin anlamlarının kavratılmasına önem verilmesi ve matematik dilinin günlük hayatla ilişkilendirilmesi şeklinde önerilerde bulunmuşlardır. Bu çalışmadan elde edilen bulgular incelendiğinde sınıf öğretmenlerine ve araştırmacılara, matematiksel yetkinliğin alt boyutları kapsamında yer alan beceriler üzerinde yoğunlaşılması ve yapılacak çalışmaların bu becerilerin geliştirilmesine yönelik olabileceği yönünde önerilerde bulunulmuştur.