İlkokul 2. ve 3. Sınıf Öğrencilerinin Sayı Hissi Düzeylerine Göre Toplama ve Çıkarma İşlemi Yaparken Kullandıkları Zihinden İşlem Yapma Stratejileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hatice Helvacı Yıldırım
Danışman: Serkan Düzgün
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma 2022-2023 eğitim öğretim yılında Ankara ilinin Keçiören ilçesindeki bir devlet ilkokulunun ikinci ve üçüncü sınıfına devam eden öğrencilerin ''Sayı Hissi Testi'' düzeylerine (yüksek, orta ve düşük) göre zihinden toplama ve çıkarma işlemlerini yapma stratejilerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımında ele alınmış olup bir durum çalışması niteliğindedir. Çalışma grubunun belirlenmesi amacıyla ölçüt olarak kullanılan "Sayı Hissi Testi" okuldaki tüm 2. ve 3. sınıf öğrencilerine uygulanmıştır. Test sonucunda soruları sayı hissi temelli doğru yanıtlamalarına göre puanlandırma yapılmıştır. Çalışma grubunun oluşturulmasında maksimum çeşitlilik örnekleme ve ölçüt örnekleme yöntemi birlikte kullanılmıştır. Öğrencilerin sayı hissi temelli çözüm puanlarına göre düşük, orta ve yüksek puan alan öğrencilerden her grup için beşer öğrenci olmak üzere 2. sınıflardan 15 öğrenci, 3. sınıflardan ise yine 15 öğrenci seçilerek çalışma grubu oluşturulmuştur. Uygulanan Soru Formu, araştırmacı tarafından geliştirilerek İlkokul Matematik Dersi Öğretim Programında (MEB, 2018) yer alan ilgili sınıfların zihinden işlemler kazanımları sınırlılığı doğrultusunda, her sınıf için onar maddeden oluşan toplama ve çıkarma işlemi sorularından oluşmaktadır. Veriler çalışma grubuyla yapılan görüşmelerden elde edilerek kayıt altına alınmıştır. Elde edilen veriler yazıya dökülmüş, öğrencilerin kullandığı stratejiler kodlanarak belirlenen kategorilere göre betimsel analizi yapılmıştır. Bulgulara göre ikinci sınıf öğrencilerinin zihinden toplama işlemi yaparken en fazla kullandıkları stratejilerin bilinen algoritmalar (kâğıt-kalem işlemi), en az ise 10'un katına yuvarlama stratejileri olduğu, zihinden çıkarma işlemi yaparken en fazla kullandıkları stratejilerin onluk birliklere göre (önce onluklar), en az ise üstüne sayma stratejileri olduğu görülmektedir. Üçüncü sınıf öğrencilerinin zihinden toplama işlemi yaparken en fazla kullandıkları stratejilerin bilinen algoritmalar (kâğıt-kalem işlemi), en az ise 5'in katına yuvarlama, zihinden çıkarma işlemi yaparken en fazla kullandıkları stratejilerin kâğıt ve kalemle işlem yapma, en az ise ortak sıfırlar stratejileri olduğu anlaşılmıştır. Bunların yanı sıra ikinci ve üçüncü sınıf öğrencilerinin zihinden toplama ve çıkarma işlemi yaparken kullandıkları stratejilerin benzer olduğu görülmektedir. Ancak zihinden toplama işlemi yaparken ikinci sınıf öğrencilerinin bilinen algoritmalar (kâğıt-kalem işlemi) stratejisini, onluk birliklere göre (önce onluklar) stratejisini ve çiftlerden yararlanma stratejisini üçüncü sınıf öğrencilerine göre daha fazla kullandıkları, üçüncü sınıf öğrencilerinin bir toplananı sabit (birinci toplanan) ve bir toplananı sabit (ikinci toplanan) stratejilerini ikinci sınıf öğrencilerine göre daha fazla kullandıkları görülmektedir. Zihinden çıkarma işlemi yaparken ise ikinci sınıf öğrencilerinin ortak sıfırlar stratejisini üçüncü sınıf öğrencilerine göre daha fazla kullandıkları, üçüncü sınıf öğrencilerinin bilinen algoritmalar (kâğıt-kalem işlemi) ve onluk birliklere göre (önce onluklar) stratejilerini daha fazla kullandıkları görülmektedir. Bu çalışmanın sonuçları her sayı düzeyinde ikinci ve üçüncü sınıf öğrencilerinin en fazla bilinen algoritmalar (kağıt-kalem işlemi) kullanarak çözüme ulaştıklarını göstermiştir. Dört işlem becerisi kazanmada ilkokuldaki matematik dersinin temel teşkil ettiği düşünüldüğünde, öğrencilerin sayı hissi ve zihinden işlem yapma becerilerinin geliştirilerek güçlendirilmesinin önemli olduğu düşünülmektedir. Öte yandan zihinden işlem yapma stratejilerinin işlem akıcılığını etkilediği de düşünüldüğünde üzerinde önemli durulması gereken bir durum olduğu görülmektedir.