Kalıtsal metabolik hastalıklarda bakımverenin sağlık okuryazarlığının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMANUR YAŞAR
Danışman: İlyas Okur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Kliniğimizde kalıtsal metabolik hastalık tanısı ile takipli olan hasta bakımverenlerinin sağlık okuryazarlık düzeyini değerlendirdik. Yöntem: Çalışmaya 100 hasta bakımvereni dahil edildi. Katılımcılar, sağlık okuryazarlık düzeyini ölçmeye yönelik kısa bir anket yanıtladı. Sorular aracılığı ile katılımcıların sağlık okuryazarlık düzeyi, hasta ve bakımveren üzerine etkisi değerlendirildi. Kalıtsal metabolik hastalıklarda bakımverenin sağlık okuryazarlığının ölçümüne yönelik anket ve TSOY-32 (Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği) uygulandı. Bulgular: Anket yanıtlama oranı %100 idi. Çalışmaya dahil edilen katılımcıların yaş ortancası 36 (19-52) olarak saptandı, %70'i kadın, %30'u erkeklerden oluşmaktaydı. Katılımcıların TSOY-32'ye göre sağlık okuryazarlık düzeyleri değerlendirildiğinde; %29'u (n=29) yetersiz, %41'i (n=41) sınırlı, %25'i (n=25) yeterli ve %5'i (n=5) mükemmel olarak tespit edildi. Eğitim durumlarına göre sağlık okuryazarlık düzeyi değerlendirildiğinde; lise ve üzeri eğitim alan grupta sağlık okuryazarlığı düzeyi diğer gruba göre daha yüksek saptanmıştır(p 0.05). Sağlık okuryazarlık düzeyi yetersiz-sınırlı olan grubun, sağlık okuryazarlık düzeyi yeterli-mükemmel olan gruba göre daha çok hastane başvurusunda bulunduğu, daha çok hastane yatışı yaptığı ve daha çok randevu kaçırdığı saptanmıştır (p<0.05). Sonuç: Sonuç olarak; sağlık okuryazarlığı kavramı tüm dünyada hızla önem kazanmaktadır. Düşük sağlık okuryazarlık düzeyi hasta tanı, takip ve tedavisinde aksaklıklara yol açtığı kadar, hastane başvuru ve hastane yatış sürelerinde artışa yol açmakta, sağlık harcamalarını artırmakta ve sınırlı kaynakların boşa harcanmasına neden olmaktadır. Ebeveyn/bakımveren sağlık okuryazarlığı ise özellikle kompleks-kronik hastalığı olan çocukların sağlığı, güvenliği ve bakımları için önem arz etmektedir. Bulgularımız ve literatür bilgileri sağlık okuryazarlık düzeyinin hastaların hastalık kontrolü, doğru ilaç kullanımı ve uygun hastane başvurusu için büyük önem teşkil ettiğini ortaya koymaktadır. Hastaların ve bakımverenlerin hastalık sürecinin doğru yönetilmesine katkıda bulunabilmelerine imkan sağlamak için sağlık okuryazarlığı kavramına önem verilmesi ve geliştirilmesi gerektiğine inanmaktayız.