Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Özge YEŞİLDEMİR
Danışman: Yasemin Akdevelioğlu
Özet:
İlk bir yaşa kadar bebeklerde onarım mekanizması, karaciğer metabolizması ve bağışıklık sistemi immatür olduğu için kimyasalların detoksifikasyonu yetersizdir. Bu nedenle bebeklik dönemindeki kimyasal maruziyeti yetişkinlik dönemindekine göre çok daha önemli sağlık sorunlarına neden olabilmektedir. Bu çalışma, sadece anne sütü (AS) ve anne sütü + bebek formülü (AS+BF) ile beslenen bebeklerin günlük diyet bisfenol A (BPA) ve melamin maruziyetlerini tahmin etmek ve bu iki grubun BPA ve melamin maruziyetlerini karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma kapsamına Ocak-Temmuz 2021 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Çocuk Sağlığı İzlem Polikliniği’ne başvuran sadece anne sütü ile beslenen 40 bebek (0-6 aylık) ve anne sütü + bebek formülü ile beslenen 30 bebek (0-6 aylık) ve onların anneleri dahil edilmiştir. Annelere anket formu uygulandıktan ve hem annelerin hem de bebeklerin antropometrik ölçümleri alındıktan sonra, anne sütü örneği, bebek formülü örneği ve bebeklerin idrar örneği toplanmıştır. Toplanan anne sütü, bebek formülü ve idrar örneklerinde BPA düzeyleri yüksek basınçlı sıvı kromatografisi (HPLC) yöntemiyle ve melamin düzeyleri enzime bağlı immünosorbent deneyi (ELISA) yöntemiyle Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı Laboratuvarı’nda analiz edilmiştir. AS grubundaki anne sütü örneklerinin %92,5’inde BPA tespit edilmiştir (ortalama: 0,587±0,289 ng/mL). AS+BF grubundaki anne sütü örneklerinin (ortalama: 0,718±0,366 ng/mL) ve bebek formülü örneklerinin (ortalama: 7,537±1,770 ng/g) tamamında BPA saptanmıştır. AS grubundaki bebeklerin idrar BPA düzeyi ortalaması (4,325±1,893 µg/gkreatinin), AS+BF grubundaki bebekler (5,812±0,105 µg/gkreatinin) ile benzerdir (p>0,05). AS+BF grubundaki bebeklerin BPA maruziyet miktarı (0,182±0,125 µg/kg VA/gün) AS grubundakilere (0,117±0,087 µg/kg VA/gün) göre daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Her iki grupta da diyet yoluyla alınan günlük BPA miktarı tolere edilebilir günlük alım (TDI) miktarının (4 µg/kg VA/gün) altındadır. AS grubundaki anne sütü örneklerinin %82,5’inde melamin saptanmıştır (ortanca: 0,748 µg/L). AS+BF grubundaki anne sütü örneklerinin (ortanca: 1,252 µg/L) ve bebek formülü örneklerinin (ortanca: 0,948 µg/kg) %96,7’sinde melamin tespit edilmiştir. AS grubundaki bebeklerin idrar melamin düzeyi ortalaması (1,198±0,209 µg/L) ile AS+BF grubundaki bebeklerin (1,345±0,490 µg/L) benzerdir (p>0,05). AS grubundaki bebeklerin melamin maruziyet miktarı ortanca değeri 0,118 µg/kg VA/gün iken, AS+BF grubundakilerin 0,238 µg/kg VA/gün olarak bulunmuştur (p>0,05). Her iki grupta da diyet yoluyla alınan günlük melamin miktarı TDI miktarının (0,2 mg/kg VA/gün) altındadır. Sonuç olarak, hem sadece anne sütü hem de anne sütü ve bebek formülü ile beslenen 0-6 aylık bebeklerin BPA ve melamin maruziyeti açısından güvenilir sınırlar içinde oldukları söylenebilir. Ancak bebeklerin daha duyarlı bir grup olmaları nedeniyle bu kimyasalların az miktardaki ancak uzun süreli maruziyetlerinin ciddi sağlık sorunlarına neden olabileceği de unutulmamalıdır.
Anahtar Kelimeler : Bisfenol A, Melamin, Anne sütü, Bebek formülü