İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin sosyal mekanlardaki güvenlik algılarının korunma hakkı bağlamında incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Temel Eğitim, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Bilge Cankurt
Danışman: Naciye Aksoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin sosyal mekânlara ilişkin güvenlik algıları, korunma hakkı bağlamında incelenmiştir. Araştırmanın temel problemi "İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin sosyal mekânlara ilişkin güvenlik algıları nasıldır?" sorusu çerçevesinde yapılandırılmış; öğrencilerin ev ve yakın çevre özellikleri, mekânlara göre güvenli/güvensiz hissetme düzeyleri, bu algıların SEGE-2022 sosyoekonomik gelişmişlik kademesi ve cinsiyete göre farklılaşma durumu ile güvenlik/güvensizlik gerekçeleri ve güvenliği artırmaya dönük önerileri ele alınmıştır. Araştırma, eş zamanlı ve eşit ağırlıklı karma yöntem deseninde yürütülmüştür. 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Ankara'nın dokuz merkez ilçesinden (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan, Yenimahalle) seçilen birer devlet ilkokulunda öğrenim gören öğrencilerden veri toplanmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen "İlkokul Öğrencilerinin Sosyal Mekânlarda Güvenlik Algıları Anketi" tek uygulamada hem nicel hem nitel veri üretecek biçimde yapılandırılmış, toplam 724 anket analiz edilmiştir. Nicel veriler betimsel istatistikler ve bağımsız örneklemler t-testi kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel veriler Excel ortamında kodlanmış; nicel ve nitel bulgular bulgu/yorum düzeyinde bütünleştirilerek birlikte yorumlanmıştır. Bulgular, öğrencilerin kendilerini en güvende ev ve okulda, en düşük güvenlik algısıyla sosyal medya ortamlarında hissettiklerini; sokak, okul yolu, park/oyun alanı ve AVM gibi kamusal mekânların ise genel olarak orta düzeyde güvenli olarak değerlendirildiğini göstermektedir. Güven gerekçeleri ağırlıkla erişilebilir yetişkin varlığı, tanıdıklık ve işleyen kurallar/öngörülebilirlik ekseninde kurulurken güvensizlik gerekçeleri kamusal alanda belirsiz kişilerle karşılaşma, trafik ve altyapı riskleri, okulda akran zorbalığı/şiddet, dijital alanda ise teknik ve ilişkisel riskler etrafında toplanmaktadır. SEGE-2022 ve cinsiyete göre bazı mekânlarda anlamlı farklılıklar bulunmakla birlikte etki büyüklükleri küçük düzeydedir. Araştırma, çocukların güvenliği tehdit yokluğundan ziyade mekânlar arası geçişleri de içeren çok düzeyli bir güvenlik ekolojisi içinde kurduklarına işaret etmekte; okul, aile/çevre, kentsel altyapı ve dijital platform düzeylerinde birbirini tamamlayan koruma düzeneklerinin önemini vurgulamaktadır.