MATEMATİKSEL YARATICILIK ÖLÇME ARACI GELİŞTİRİLMESİ: GEÇERLİK ve GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZGÜL YAYLA

Danışman: Dilara Bakan Kalaycıoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı dokuzuncu sınıfta öğrenim gören öğrencilerin matematiksel yaratıcılıklarını ölçmeye yönelik ölçme aracı geliştirmektir. 6 maddeden oluşan ölçme aracının nihai formu Ankara il merkezinde üç Fen lisesi, beş Anadolu lisesi ve üç Bilim ve Sanat Merkezi'nde öğrenim gören 500 öğrenci üzerinde uygulanmıştır. Elde edilen veriler üzerinden ölçme aracının geçerliğine ilişkin bilgi elde edebilmek için Bayes açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Bayes açımlayıcı faktör analizi sonucunda bir maddenin faktör analizinde çalışmadığı tespit edilmiştir. Bayes doğrulayıcı faktör analizinde ölçme aracının beş boyutlu bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca ölçeğin güvenirliğine kanıt sağlamak amacıyla tabakalı Cronbach alfa, McDonald omega güvenirlik katsayıları hesaplanmış, bu katsayılar sırayla 0,598 ve 0,890 olarak bulunmuştur. İç tutarlılık güvenirliği için%27'lik üst ve %27'lik alt grupların ortalama puan farklılığının tespitine yönelik Mann Whitney U-Testi yapılmış ve fark istatistiki açıdan üst grubun lehine anlamlı çıkmıştır. Puanlayıcılar arası güvenirlik için 500 kitapçık içinden rastgele 100 kitapçık seçilerek ilk üç madde bir puanlayıcıya son iki madde bir başka puanlayıcıya puanlatılmış ve puanlayıcılar arası güvenirliğin değerlendirilmesinde Krippendorff Alfa, Lota katsayıları hesaplanmıştır. Krippendorff Alfa katsayılarının 0,33 ila 1,00 arasında, Lota katsayılarının 0,79 ila 1,00 arasında değiştiği belirlenmiştir. Öğrencilerin toplam yaratıcılık puanları faktör skor puanlarına dönüştürülmüş ve faktör skor puanlarının cinsiyet, okul türü, anasınıfına gidip gitmeme durumu, yaratıcı etkinlik yapma sıklığı, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenlerine göre incelenmesi için bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü ANOVA testi yapılmıştır. Faktör skor puanlarının okul türü ve yaratıcı etkinlik yapma sıklığına göre anlamlı farklılaştığı tespit edilmiştir.