Uyku Yoksunluğunun Alt Ekstremite Kassal Aktivasyonu, Kuvveti ve Ağrı Eşiği Üzerine Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SONAY GÜRÜHAN
Danışman: Nevin Aysel Güzel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Uyku, sağlık ve spor performansını optimize etmek için önemli yaşamsal bir fonksiyondur. Bu çalışmanın amacı, uyku yoksunluğunun, atletik performans için önemli role sahip kuadriseps ve hamstring kaslarının kuvveti, aktivasyonu ve ağrı eşiği üzerine etkisini incelemektir. Çapraz dizaynlı bu araştırmaya iyi uyku kalitesine sahip 21 rekreasyonel aktif birey (10 erkek ve 11 kadın, yaş: 21,05±1,46 yıl) dahil edildi. Çalışma 2 haftalık bir arınma dönemini içeren iki eş test seansından oluştu. İlk test normal uyku (NU) ardından, ikinci test ise 24 saat total uyku yoksunluğu (TUY) müdahalesi sonrasında gerçekleştirildi. Her iki test gününde de sırasıyla; Ağrı Eşiği, Maksimum İstemli İzometrik Kontraksiyon (MİK), İzokinetik Eksantrik Egzersiz Testi (İEET) ve Squat Egzersiz Testi (SET) ölçümleri yapıldı. MİK, İEET ve SET sırasında hamstring (Biceps Femoris (BF), Semitendinosus (ST)) ve kuadriseps (Rectus femoris (RF), vastus lateralis (VL) ve vastus medialis (VM)) kaslarının aktivasyonları yüzeyel elektromiyografi ile ölçüldü. Ağrı eşiği; testlerden önce, hemen sonra, 24,48 ve 72 saat sonra algometre ile değerlendirildi. Çalışma sonucunda, hamstring (p=0,088) ve kuadriseps (p=0,304) kaslarının eksantrik ve izometrik kas kuvveti açısından NU ve TUY durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmedi. İEET sırasında VL kasının aktivasyonunun TUY'da anlamlı şekilde düştüğü (p=0,045), RF, VM, BF ve ST' nin aktivasyonunun ise değişmediği görüldü (p>0.05). İEET sırasında, RF kasının TUY'da daha fazla yorulduğu görüldü (p=0,018). RF aktivasyonu SET'in eksantrik (p=0,027), izometrik (p=0,019) ve konsantrik (p=0,018) fazında TUY'da azaldı. ST aktivasyonunun TUY'da, SET'in eksantrik (p=0,012) ve konsantrik (p=0,048) fazında yükseldiği, izometrik fazında (p=0,061) ise değişmediği görülürken, BF, VM ve VL' nin aktivasyonlarının ise SET'in her üç fazında da TUY'da değişmediği kaydedildi (p>0,05). VL, VM, RF ve BF' nin ağrı eşiklerinin TUY'de değişmediği görüldü (p>0,05). ST' nin ağrı eşiğinin TUY'da testten önce, hemen ve 24 saat sonrasında değişmezken (p>0,05), 48 (p=0,036) ve 72. (p=0,003) saatte ise yükseldiği; VL ağrı eşiğinin ise TUY'da testten önce, hemen, 24 ve 48 saat sonrasında değişmediği (p>0,05) fakat 72. saatte (p=0,032) anlamlı düzeyde yükseldiği görüldü. Çalışma sonuçları, TUY'un ağrı eşiğinde ve kas kuvvetinde bir değişikliğe sebep olmamasına rağmen kassal aktivasyonlar üzerine farklı etkiler oluşturabildiğini göstermektedir. Özellikle sabah saatlerinde alınan bu sonuçlar, günün farklı saatlerinde değişkenlik gösterebilir.