Türkiye'de dünyada ve Avrupa Birliği'ne üye ülkelerde iş sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili organizasyonların, düzenlemelerin ve uyum çalışmalarının karşılaştırmalı bir incelemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL UÇAK
Danışman: SEÇİL ÖZKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İkinci Dünya Savaşı sonrasında Avrupa ülkeleri arasında her alanda çok daha sıkı işbirliğinin sağlanması gereği ortaya çıkmıştır. Bunun ilk adımı 1951 yılında imzalanan Paris Antlaşması ile kurulan Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'dur. Bu adımla başlayan entegrasyon süreci 1957 yılında imzalanan Roma Antlaşması ile Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (AAET-EURATOM) kurulmasıyla devam etmiştir. Türkiye'nin Batılılaşma ve Avrupa devletleri ile aynı kurumlarda yer alma politikalarının bir sonucu olarak, o zamanki adıyla AET'ye üyelik için başvuru ve görüşmeler 1959 yılından itibaren başlamıştır. Bu tarihten itibaren başlayan süreç sonunda Türkiye ile AET'ye üye devletler 1963 yılında Ankara Anlaşması olarak bilinen bir anlaşma imzaladılar. 1963 yılında Ankara'da imzalanan Ortaklık Anlaşması, esas olarak AET'yi kuran Roma Antlaşmasının hükümlerine paralel olarak hazırlanmıştır. Türkiye, 1987 yılında AB'ye tam üye olmak için başvurmuştur. AB ile Türkiye arasında Gümrük Birliği ise 1 Ocak 1996'dan itibaren yürürlüğe girmiştir. Sanayi devriminin başlangıcındaki "Ne pahasına olursa olsun üretim" anlayışından "Sağlıklı Üretim" anlayışına doğru önemli adımlar atılmıştır. İş Sağlığı ve İş Güvenliği Hizmetleri de bu anlayışa paralel gelişim göstermiştir. Ancak gelişmiş olarak tanımladığımız ülkeler dışında bu anlayışın yerleştiğini kabul etmek olanaklı değildir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), iş Sağlığı ve iş Güvenliği Hizmetlerini, işyerinde kiralanmış işçinin gereksinimlerine dönük bir hizmet olarak göstermektedir. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) toplum çalışmalarına sunulan bir hizmet olarak bakmaktadır. Avrupa Birliğine üye ülkelerde iş Sağlığı ve iş Güvenliği Hizmetleri uzmanlaşmış bir yapıya sahiptir ve tüm işçilere ulaştırılması istenmiştir. Bunun yanında Avrupa Birliği 1989 yılında çıkartmış olduğu çerçeve yasası ile işverenleri, işyerinde çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak amacı ile her türlü ölçümün yapılması konusunda sorumlu tutmuştur.-263- Helsinki Zirvesinde Türkiye'nin, Avrupa Birliğine tam üyeliğine karar verilip teyit edilmesi ile Türkiye ile Avrupa Birliği ilişkilerinde yeni bir dönem başlamıştır. Bu çerçevede Avrupa Birliğinin temel yükümlülüğü olan mali yardım tüzüğü; 26 Şubat 2001 ve Katılım Ortaklığı Belgesi (KOB) 8 Mart 2001 tarihinde onaylanarak resmiyet kazanmıştır. Türkiye'nin ise yükümlülüğü olan Ulusal Program uzun bir hazırlık dönemi sonucunda tamamlanmış ve 19 Mart 2001 tarihinde Bakanlar Kurulu tarafından kabul edilmiştir. Bu çalışmayla Ulusal Program ile Katılım Ortaklığı Belgesi genel olarak karşılaştırılmış, işçi Sağlığı ve iş Güvenliği yönünden gelişmiş ülkeler ile az gelişmiş ülkeler ve Türkiye arasındaki farklılıklar ve nedenlerin ne olduğu, Avrupa Birliğine üye ülkelerde Birliğe uyum çerçevesinde İş Sağlığı ve İş Güvenliğine yönelik düzenlemelerin neler olduğu incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Bunun yanında AB mevzuatı ile Türkiye mevzuatı bazı konularda çeşitli açılardan karşılaştırılıp, değerlendirilmiştir. Bu tez çalışmasının temel amacı; Türkiye'de, Dünyada ve Avrupa Birliğine Üye Ülkelerde İş Sağlığı ve İş Güvenliği İle İlgili Organizasyonların, Düzenlemelerin ve Yapılan Uyum Çalışmalarının Belirli Bir Çerçeve içerisinde Karşılaştırılmalı İncelenmesi ve Değerlendirilmesidir. Bu amaca ulaşmak için; Çalışma ilk olarak "uluslar üstü" bir organ olarak Avrupa Topluluğu/Birliği'nin yapısal sisteminin kapsamlı bir resmini çizer. İkinci olarak, 1963 tarihli Ankara Anlaşması ve 1970 tarihli Katma Protokole özel önem vererek, Türkiye ile AB arasındaki ilişkilerin özelliklerinin ve kronolojisinin bir analizini yapar. Üçüncü olarak çalışma, Türkiye'de, Dünyada ve Avrupa Birliği'ne Üye Ülkelerde iş Sağlığı ve iş Güvenliği İle İlgili Kuruluşlar, Politikalar, Mevzuat ve Uygulamaların neler olduğunu inceler. Son olarak Avrupa Birliği'ne Üye Ülkelerde ve Türkiye'de Birliğe Uyum Çerçevesinde İş Sağlığı ve İş Güvenliğine Yönelik Düzenlemeleri, Programları Çeşitli Ülkeler Açısından Karşılaştırır ve Değerlendirir.