Birinci derece akrabalarında tip 2 dm olan normoglisemik / prediyabetik olan kişiler ve birinci derece akrabalarında tip 2 dm olmayan normoglisemik kişilerin insülin direnci durumu ve FGF 21 düzeyleri / İnsuli̇n resi̇stance state and FGF 21 levels i̇n normogli̇semi̇c


Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Damla Örs Şendoğan

Danışman: FÜSUN SAADET TÖRÜNER

Özet:

Prediyabet döneminde DM riskinin değerlendirilmesi ve hastalığın erken tanısı önemlidir. Birinci derece yakınında DM olanlarda, tip 2 DM gelişme riski artmıştır. Bu kişilerde glukoz toleransı normal olsa bile insülin direnci ve beta hücre disfonksiyonu varlığı olasıdır. FGF 21; karbonhidrat ve lipid metabolizmasında etkili bir hormondur. Yapılan çalışmalarda; FGF 21'in obez, tip 2 DM, İGT, GDM, NASH ve MS olan kişilerde sağlıklı kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Birinci derece akrabalarında tip 2 DM olan kişilerdeki serum FGF 21 düzeyleri bilinmemektedir. Çalışmamızın amacı; birinci derece akrabalarında tip 2 DM olan kişilerdeki İS/İR durumunu saptamak, bu kişilerdeki FGF 21 düzeylerini birinci derece akrabasında DM olmayan kontrol grubu ile karşılaştırmaktır. Çalışmamıza, GÜTF Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı polikliniklerine başvuran toplam 113 katılımcı (birinci derece yakınında tip 2 DM olan ancak kendisinde tip 2 DM öyküsü olmayan 83 katılımcı ve yaş, cinsiyet, VKİ açısından benzer, ailesinde ve kendisinde tip 2 DM öyküsü olmayan 30 gönüllüden oluşan kontrol grubu) alındı. Tüm katılımcılara OGTT yapıldı. Birinci derece yakınında DM olan ancak kendisinde DM öyküsü olmayan 83 hastanın; 38'inde İFG/İGT, 45'inde ise normal glukoz toleransı saptandı. İnsülin duyarlılığı ve insülin direncini belirlemek için OGTT'den geliştirilen (HOMA-İR, Matsuda indeksi, İSSİ) indeksler hesaplandı. Matsuda indeksi ve İSSİ'yi literatürde olduğu gibi İFG / İGT olan grupta diğer iki normoglisemik gruptan daha düşük bulduk. Ayrıca, HOMA-İR'yi İFG/ İGT olan grupta diğer iki normoglisemik gruptan daha yüksek olarak saptadık. Çalışmamızda, Matsuda indeksi, ailesinde DM olan, kendisi normoglisemik olan grupta, ailesinde DM olmayan ve kendisi de normoglisemik olan gruba göre daha düşüktü, ancak istatistiksel olarak anlamlı değildi. Bu bulgu bize istatistiksel olarak anlamlı olmasa da ailesinde DM olup normoglisemisi olan kişilerde insülin duyarlılığının azalmaya başladığını gösterdi. 86 katılımcının (ailesinde DM olan kendisi normoglisemik olan 35 kişi, ailesinde DM olan kendisi prediyabet saptanan 28 kişi ve ailesinde DM olan kendisi normoglisemik olan 23 kişi) açlık plazma FGF 21 düzeyleri çalışıldı. Çalışmamızda; birinci derece yakınında DM olan kendisinde İFG/ İGT olan olgularda FGF 21 düzeyinin, ailesinde DM olmayan normoglisemik gruba göre anlamlı olarak daha yüksek olduğunu gösterdik. Birinci derece yakınında DM olup kendisi normoglisemik olanların FGF 21 düzeyleri, ailesinde DM olmayan kendisi normoglisemik olanlardan yüksek olarak saptanmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu. FGF 21 düzeyleri ile en çok VKİ, insülin duyarlılığı /insülin direnci parametrelerinin korele olduğunu gördük. Bulgularımız FGF 21'in İFG/İGT, MS, obezite gibi insülin direncinin eşlik ettiği durumlarda bir biyomarker olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir. Sonuç olarak; ailesinde DM olan kişilerde DM ortaya çıkmadan erken dönemde insülin sensitivitesi azalmaktadır. Bu evrede bile obezite ve insülin direnci ile ilişkili olduğu düşünülen FGF 21 düzeyleri artmaktadır.