InSb koloidal kuantum nokta fotodedektörlerin üretimi, optimizasyonu ve karakterizasyonu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, FOTONİK BİLİMİ VE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BETÜL SATILMIŞ

Danışman: TUĞÇE ATAŞER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Işık–madde etkileşimlerinin anlaşılması, modern optoelektronik aygıtların geliştirilmesinde temel bir yere sahiptir. Bu kapsamda fotodedektörler, gelen fotonları elektrik sinyaline dönüştürme yetenekleri sayesinde geniş uygulama alanlarında kritik önem taşır. Boyutla ayarlanabilir bant aralığı ve çözelti temelli üretim imkânı sunan koloidal kuantum noktalar, son yıllarda kızılötesi algılama teknolojileri için güçlü bir alternatif hâline gelmiştir. Bu tez çalışması, çevre açısından güvenli bir malzeme olan indiyum antimonit (InSb) koloidal kuantum noktalar (KKN) kullanılarak sol-jel tabanlı kızılötesi fotodedektörlerin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Önerilen aygıt yapısı, delik taşıma katmanı olarak NiO, elektron taşıma katmanı olarak SnO₂ ve titanyum katkılı altın kontaklar içermekte olup, yük taşınımı açısından dengeli ve verimli bir mimari sunmaktadır. Konvansiyonel fotodedektörlerde karşılaşılan toksisite, yüksek maliyet ve karmaşık üretim gibi kısıtları aşmak adına InSb KKN tabanlı yaklaşım daha sürdürülebilir, düşük maliyetli bir çözüm ortaya koymaktadır. Bu tez kapsamında, kızılötesi fotodedektörlerin çalışma prensipleri, kuantum noktaların temel özellikleri, NiO–SnO₂ ince film üretim yöntemleri ve InSb kuantum noktalarının sentez süreçleri ayrıntılı şekilde ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, InSb tabanlı çözelti işlenebilir fotodedektörlerin yeni nesil optoelektronik uygulamalar için umut vadeden bir platform sunduğunu göstermektedir.