Ergenlerin kariyer araştırma davranışlarını geliştirme psikoeğitim programının etkililiği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OĞUZ MERCAN
Danışman: Kemal Öztemel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın birincil amacı ergenlerin kariyer araştırma davranışlarını geliştirme psikoeğitim programının etkililiğinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda ilk olarak ergenlik dönemindeki bireylerin kariyer araştırma davranışlarını belirlemek amacıyla Kariyer Araştırma Ölçeği geliştirilmiştir. Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde toplam 629 katılımcı yer almıştır. Kariyer Araştırma Ölçeği'nde 2 alt boyut (kendini araştırma ve çevreyi araştırma) ve toplam 12 madde yer almaktadır. Araştırma modeli olarak, deney ve kontrol gruplu ön-test, son-test ve izleme ölçümlerinin olduğu yarı-deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkeni ergenlerin kariyer araştırma davranışlarını geliştirme psikoeğitim programı iken bağımlı değişkeni ise kariyer araştırma davranışlarıdır. Araştırmanın çalışma grubunu, Ankara'da bir okulun 8.sınıfında eğitimlerini sürdüren, yaşları 12 ile 14 arasında farklılaşan 20 katılımcı (10 deney, 10 kontrol) oluşturmuştur. Deney grubunda yer alan katılımcılara, ilgili çalışma kapsamında geliştirilen ve 8 oturumdan oluşan kariyer araştırma davranışlarını geliştirme psikoeğitim programı çevrim içi olarak uygulanmıştır. Kontrol grubunda yer alan katılımcılara ise herhangi bir program uygulanmamıştır. Uygulanan programın etkililiğini belirlemek amacıyla deney ve kontrol gruplarında yer alan katılımcılara bu çalışma kapsamında geliştirilen Kariyer Araştırma Ölçeği ön-test, son-test ve izleme testi olarak uygulanmıştır. Ayrıca deney grubundaki katılımcılara, programda yer alan oturumları değerlendirmeleri amacıyla her oturum sonrasında Oturum Değerlendirme Formu uygulanmıştır. Tüm ölçümler tamamlandıktan sonra kontrol grubundaki katılımcılarla, 4 oturumdan oluşan programın kısaltılmış versiyonu yürütülmüştür. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, deney grubunda yer alan katılımcıların Kariyer Araştırma Ölçeği'nin kendini araştırma ve çevreyi araştırma alt boyutlarından aldıkları son-test puanlarının, ön-test puanlarına göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğunu göstermiştir. Programın tamamlanmasından 8 hafta sonra uygulanan izleme testinde ise son-test uygulamasında görülen etkinin devam ettiği görülmüştür. Deney grubundaki katılımcılara uygulanan oturum değerlendirme formuna verilen cevapların ise uygulanan psikoeğitim programının etkililiğine yönelik mevcut çalışmadan elde edilen nicel bulguları destekler nitelikte olduğu belirlenmiştir. Kontrol grubunda yer alan katılımcıların Kariyer Araştırma Ölçeği'nin kendini araştırma ve çevreyi araştırma alt boyutlarına ait ön-test, son-test ve izleme testi puanları arasında ise anlamlı bir farklılığın olmadığı görülmüştür. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular alanyazın temelinde tartışılarak bu bulgular temelinde araştırmacılara, uygulamacılara ve politika yapıcılara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.