OKUL ÖNCESİ EĞİTİM KURUMLARINA DEVAM EDEN ÇOCUKLARIN YÜRÜTÜCÜ İŞLEV BECERİLERİ İLE MOTİVASYON DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEBNEM ÖZGE ÖZSOY
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hacer Elif Dağlıoğlu
Eş Danışman: Hatice Dağlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocukların yürütücü işlev becerileri ile motivasyon düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi ve çocukların yürütücü işlev becerileri ile motivasyonları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden olan ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılında Sivas il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi bağımsız anaokulu ve ilkokul bünyesindeki anasınıflarına devam eden 48-72 ay aralığında, her sınıftan öğretmenin normal gelişim gösterdiğini belirttiği en fazla 2 kız çocuk ile 2 erkek çocuk olmak üzere 112'si kız ve 112'si erkek toplam 224 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen 'Aile Bilgi Formu', 'Çocukluk Dönemi Yönetici İşlevler Envanteri (ÇDYİE)' ve 'Okul Öncesi Çocuklar İçin Motivasyon Ölçeği (DMQ18)' kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 23 paket programından faydalanılmıştır. Yapılan Kolmogorov-Smirnov testi sonucunda ÇDYİE ve DMQ18 ölçeklerinden alınan puanların normal dağılım göstermediği görülmüş (p>0.05) ve veri analizinde non-parametrik testlerden Kruskal Wallis H ve Mann Whitney U testleri kullanılmıştır. Çocukların yürütücü işlev becerileri (ÇDYİE) alt boyutları puan ortalamaları ile motivasyon (DMQ18) alt boyutları puan ortalamaları arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere ise Spearman sıra farkları korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Elde edilen bulgularda çocukların yürütücü işlev becerilerinin hem çalışan bellek hem de ketleyici kontrol alt boyutlarında cinsiyete göre, ketleyici kontrol alt boyutunda yaşa göre, çalışan bellek alt boyutunda ise devam edilen okul türüne göre anlamlı fark gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır (p 0.05). Çocukların motivasyon düzeyleri incelendiğinde; ölçeğin genel yeterlilik alt boyutunda cinsiyete göre, yetişkinlerle sosyal sebat ve genel yeterlilik alt boyutlarında okul öncesi eğitim alma süresine göre, üst düzey memnuniyet alt boyutunda devam edilen okul türüne göre, yetişkinlerle sosyal sebat ve genel yeterlilik alt boyutlarında anne öğrenim düzeyine göre ve genel yeterlilik alt boyutunda anne çalışma durumuna göre anlamlı fark gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır (p 0.05). Çocukların motivasyon ölçeği alt boyutları olan; bilişsel sebat, kaba motor sebat, yetişkinlerle sosyal sebat, çocuklarla sosyal sebat, üst düzey memnuniyet, olumsuz tepkiler ve genel yeterlilik ile yürütücü işlev becerileri alt boyutlarından olan çalışan bellek arasındaki ilişki incelendiğinde bilişsel sebat, kaba motor sebat, çocuklarla sosyal sebat, üst düzey memnuniyet ve genel yeterlilik alt boyutları arasında pozitif yönlü orta düzeyde; yetişkinlerle sosyal sebat boyutu ile arasında pozitif yönlü düşük düzeyde ilişki olduğu (p 0.05) bulunmuştur. Çocukların motivasyon ölçeği alt boyutları ile yürütücü işlevlerin diğer alt boyutu olan ketleyici kontrol ile arasındaki ilişki incelendiğinde ise ketleyici kontrol alt boyutu ile bilişsel sebat ve genel yeterlilik alt boyutları arasında pozitif yönlü orta düzeyde; kaba motor sebat, çocuklarla sosyal sebat ve üst düzey memnuniyet alt boyutları arasında pozitif yönlü düşük düzeyde; olumsuz tepkiler boyutu arasında negatif yönlü düşük düzeyde ilişki olduğu tespit edilmiştir (p 0.05). Araştırma sonucunda bilişsel ve duygusal süreçlerin motivasyon alt boyutlarındaki varlığı göz önüne alınarak yürütücü işlevler ve motivasyon arasında anlamlı bir ilişki olduğunu söylemek mümkündür. Bu bağlamda ebeveynlerin, öğretmenlerin ve yakın çevrenin çocukların yürütücü işlev becerilerini ve motivasyonlarını destekleyecek ev ve eğitim ortamları oluşturmaları çocukların gelişim ve öğrenmesine olumlu katkı sağlayacaktır.