Flört şiddetinin ilişkisel bağlamda incelenmesi: İlişki doyumu, kıskançlık, güç ve çatışma çözme stratejileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SANİYE BENGİSU BÜYÜKMUMCU
Danışman: KEMAL ÖZTEMEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı genç yetişkinlerin flört şiddeti tutumlarını ilişkisel bir bağlamda incelemektir. Belirlenen amaç çerçevesinde 18-30 yaşları arasında olan ve heteroseksüel bir flört ilişkisi sürdüren bireyler ile iki çalışma gerçekleştirilmiştir. Birinci çalışma, romantik ilişkilerde ilişki doyumu ile flört şiddeti arasındaki etkileşimlerin zaman içerisindeki değişimini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda çalışma grubu flört eden 67 heteroseksüel genç yetişkin çiftten oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, İlişki Doyumu Ölçeği ve Yakın İlişkilerde Şiddete Yönelik Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verileri dokuz ay ara ile iki zaman dalgasında toplanmıştır. İlişki doyumu ile flört şiddeti arasındaki ilişkinin zaman içerisindeki değişimi Çapraz Gecikmeli Aktör Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli (Cross Lagged Actor Partner Interdependence Model; CL- APIM) ile test edilmiştir. Verilerin analizinde Mplus 8.0 istatistik programı kullanılmıştır. Model sonuçları, anlamlı çapraz gecikmeli aktör ve partner etkileri sunmaktadır. Kadınların Z1 ilişki doyumu, Z2'deki fiziksel şiddet tutumlarını negatif yönde anlamlı şekilde ve erkeklerin Z1 psikolojik şiddet tutumları, Z2'de erkek ilişki doyumunu pozitif yönde anlamlı şekilde yordamaktadır (aktör etkileri). Ek olarak kadınların Z1 fiziksel şiddet tutumları, erkeklerin Z2 fiziksel şiddet tutumlarını anlamlı ve pozitif yönde yordamaktadır (partner etkisi). Bu bulgular, flört şiddeti ve ilişki doyumu arasındaki ilişkinin karmaşık ve çift yönlü bir doğaya sahip olduğunu göstermektedir. İkinci çalışmada ise ilişki doyumu ile flört şiddeti tutumları arasındaki ilişkinin; kıskançlık, güç algısı ve çatışma çözme stratejilerinin aracı değişken olarak yer aldığı bir ilişkisel bağlam çerçevesinde test edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubu grubu flört eden 225 heteroseksüel genç yetişkin çiftten oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, İlişki Doyumu Ölçeği, Çok Boyutlu Kıskançlık Ölçeği, İlişki Güç İndeksi, İkili İlişkilerde Çatışma Çözme Tepkileri Ölçeği ve Yakın İlişkilerde Şiddete Yönelik Tutum Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu kullanılmıştır. İlişki doyumu ile flört şiddeti arasındaki ilişkide kıskançlık, güç algısı ve çatışma çözme stratejilerinin aracı rolünün incelenmesi için Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Aracı Modeli (Actor-Partner Interdependence Mediator Model; APIMeM) kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS MEDYAD Makrosu kullanılmıştır. İkinci çalışma sonucunda kıskançlık ve çatışma çözme stratejilerinin aracılık etkilerinin incelendiği modellerde anlamlı aktör ve partner etkilerine ulaşılmıştır. Ancak gücün aracı değişken olarak yer aldığı modellerde yalnızca anlamlı aktör etkilerine ulaşılmıştır. Ayrıca çalışmada kadın ilişki doyumunun, erkek ilişki doyumuna göre hem kendilerinin hem de partnerlerinin ilişki dinamikleri üzerinde daha önemli bir belirleyici olduğu bulunmuştur. Elde edilen tüm bulgular, flört şiddetinin yalnızca bireysel değil, karşılıklı ve dinamik bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları alanyazın doğrultusunda ele alınmış ve hem araştırmacılara hem de uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.