Alî b. Mes`ûd b. Mahmûd el-Ferğânî'nin el-Mustevfâ fi'n-Nahv adlı eserinde konuları işleme yöntemi, koyduğu kurallar ve ele aldığı bazı nahiv konuları

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, ARAP DİLİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2008

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HACI YILMAZ

Danışman: MUSA YILDIZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, ?`Alî b. Mes`ûd b. Ma?mûd el-Ferğânî'nin, el-Mustevfâ fi'n-Na?v Adlı Eserinde Konuları İşleme Yöntemi, Koyduğu Kurallar ve Ele Aldığı Bazı Nahiv Konuları? ismini taşımaktadır. Tez, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Arapça Öğretimi Anabilim Dalı'nda yapılmıştır. Tez danışmanı Prof. Dr. Musa YILDIZ'dır. Tez, Haziran 2008'de Ankara'da xiii+323 sayfa olarak hazırlanmıştır.Bu çalışma, yaklaşık 700 yıl önce yazılmış bir eser üzerinde yapılmıştır. Üzerinde çalışılan eser, Arap gramerinin sadece nahiv bölümünü içermekte olup, iki ciltten meydana gelmektedir. Dünyada dört yazma nüshası bulunan eserin en önemli nüshası, müellifin kendi yazısından kopyalanan ve İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi Şehit Ali Paşa Koleksiyonu'nda bulunan şeklidir. Bu yazma nüsha incelenmiş ve çalışmanın bazı bölümlerinde kullanılmıştır. Eser hakkında tek bir çalışma yapılması ve eserin kimi bilim adamlarınca Sibeveyhi'nin el-Kitâb'ından sonra en önemli gramer kitabı sayılması, eser üzerinde çalışma yapılmasının en önemli nedenlerinden biridir.Bu çalışmadaki amaç, böyle değerli bir eseri ilim dünyasına tanıtmak ve Türklerin Arap diline hizmetlerini ortaya koymaktır. Çalışma, tarama ve tasnif yöntemi kullanılarak yapılmış, elde edilen bulgular giriş ve üç ana başlık altında incelenmiştir. Çalışma sonunda, yazarın önceki ilim adamlarının fikirlerinden yararlandığı, ancak bilgi dağarcığı içinde konuları yorumlayarak kendine has bir üslup ve bakış açısı da geliştirdiği tespit edilmiştir.Bu çalışmanın hem klâsik Arap gramerini araştıracak olanlara hem de modern ve klâsik gramer kaynaklarını karşılaştıracak araştırmacılara faydalı olacağı kanaati taşınmaktadır.