Prematüre bebeklerde nekrotizan enterokolit gelişme riskini öngörmek amacıyla e-NEC ve GutCheck-NEC skorlama sistemlerinin kullanılması ve bu skorlamaların NEK gelişimini öngörmedeki etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA EGEHAN ÖRÜNCÜ
Danışman: NURİYE EBRU ERGENEKON
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nekrotizan enterokolit (NEK) özellikle yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde (YDYBÜ) yatan prematüreleri etkileyen, etiyolojisi tam olarak bilinmeyen, morbidite ve mortalite oranı yüksek bir hastalıktır. Etkilenen bağırsak segmentinde şiddetli inflamasyon, koagülasyon nekrozu, ülserasyon, bakteriyel kolonizasyon ve submukozal gaz kabarcıklarının görüldüğü bir gastrointestinal hastalıktır. Bu çalışmada Türkiye'de ilk defa GutCheck NEC (GCN) ve e-NEC skorlama sitemlerinin NEK gelişimini öngörmede etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi YDYBÜ'nde Ocak 2020 ile Aralık 2021 tarihleri arasında yatmakta olan gestasyonel yaşı (GY) 32 hafta ve altındaki hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalara ait veriler fizik muayene ve hastane kayıtlarından elde edilmiştir. İstatistiksel analizde histogram ve olasılık grafikleri, Kolmogorov-Smirnov/Shapiro-Wilk testleri, tanımlayıcı analizler, ortalama ve standart sapma, frekans tabloları, Mann Whitney U testi, Ki-kare testi, Fisher Testi kullanılmıştır. NEK için bağımsız risk faktörlerini belirlemek amacıyla çok değişkenli analiz yapılmıştır, modellemede lojistik regresyon analizi, Hosmer-Lemeshow testi kullanılmıştır. P<0.05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. NEK gelişen ve gelişmeyen gruplar arasında GCN'ye göre ''çok riskli'' saptanma yüzdelerinde 72. saatte uygulanan GCN'de fark olup p=0,046 saptanmıştır. GCN 72. saat, 14. gün ve 21. gündeki ortalama GCN skorları NEK gelişen grupta anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p değeri 72. saatte: 0,014; 14. günde: 0,032; ve 21. günde 0,047). e-NEC'in ise NEK gelişimi için anlamlı istatistiksel sonuç vermediği görülmüştür. Doğum ağırlığı (DA), beslenme, intrauterin büyüme geriliği (İUBG) ve gestasyon yaşına göre küçük (SGA) olma durumu, dopamin kullanımı ve invaziv mekanik ventilasyon (İMV) ile NEK gelişimi arasında bağlantı olduğu gösterilmiştir. Anne sütüyle beslenmenin ise beklendiği üzere NEK'in önlenmesinde olumlu etkisi gösterilmiştir. GCN 72. saatte çok riskli olarak saptanan hastalarda NEK sıklığı daha fazladır bu nedenle bu skorlama NEK'i öngörmek için kullanılabilir. Çok riskli saptanan hastalar daha yakından izlenmelidir. e-NEC'in ise tanı ve tedaviyi yönlendirmede çok etkin olmadığı ancak riskli gruplara dikkati çekme açısından başarılı olduğu söylenebilir. NEK risk faktörlerini ve NEK öngörmede kullanılabilecek skorlama sistemlerini değerlendirmek için daha geniş olgu serileriyle yapılmış çalışmalara gereksinim vardır. Anahtar Kelimeler: Nekrotizan enterokolit, prematürite, risk skoru