Bir üniversite hastanesinde hekim dışı sağlık çalışanlarında müdahale sonrası mevsimsel influenza aşısı olma sıklığı ve aşı kararını etkileyen faktörlerin karma yöntemle araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE TONBULOĞLU ALTINER
Danışman: FATMA NUR BARAN AKSAKAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sağlık çalışanları, influenza virüsüne maruz kalma risklerinin yüksek olması, buna bağlı olarak işe devamsızlık ile verimlilik kaybı yaşayabilmeleri veya hastalara enfeksiyon taşıyabilmeleri nedeniyle aşılanması önerilen gruplar arasında yer almaktadır. Bu araştırmanın amacı, bir üniversite hastanesinde görev yapan hekim dışı sağlık çalışanlarında müdahale sonrası influenza aşısı olma sıklığını ve aşı kararını etkileyen faktörleri karma yöntemle incelemektir. Araştırmanın müdahale temelli birinci aşamasında, 3469 hekim dışı sağlık çalışana, hatırlatıcı ve bilgilendirici içerikler, kısa mesaj (SMS) yöntemi kullanılarak periyodik aralıklarla iletilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında toplam 352 katılımcı ile telefon görüşmeleri yapılmış, 28 katılımcı ile odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Nicel verilerin istatistiksel analizlerinde SPSS programından yararlanılmış; tanımlayıcı analizler, uygun Ki-kare testleri ve McNemar Testi uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık sınır değeri α= 0,05 olarak kabul edilmiştir. Nitel veriler, tematik analize dayalı tümevarımcı bir metodoloji ile MAXQDA 2024 programından yararlanılarak değerlendirilmiştir. İnfluenza aşısı olan hekim dışı sağlık çalışanı yüzdesi, müdahalenin gerçekleştirildiği 2024- 2025 sezonunda bir önceki sezona göre artış göstererek %6,1'den %8,8'e ulaşmıştır. Telefon görüşmelerinde, katılımcıların %83,8'i influenza aşısı olmayı tercih etmediğini belirtirken %16,2'si aşı olmayı tercih ettiğini belirtmiştir. En sık saptanan aşı olma nedeni hastalıktan korunma isteği ve kişisel risk algısı iken, en sık saptanan aşı olmama nedenleri gerekli görmeme/ihtiyaç duymama, aşının koruyuculuğuna inanmama ve yan etkilerinden çekinme olarak saptanmıştır. Odak grup görüşmelerinde, SMS'leri olumlu karşılayanlar genellikle SMS'lerin hastalığa yönelik risk algılarını arttırdığını ve hastane tarafından önemsendiklerini düşündürdüğünü ifade etmişlerdir. SMS'leri olumsuz karşılayanlar ise genellikle gönderim sıklığını fazla bulduklarını belirtmişlerdir. Araştırma kapsamında yürütülen SMS temelli müdahale yönteminin hekim dışı sağlık çalışanları arasında influenza aşılama kapsamını sınırlı düzeyde arttırdığı bulunmuştur. Sağlık çalışanları arasında mevsimsel influenza aşısı yaptırma sıklıklarını daha fazla artırmak için, gruba özel olarak belirlenen aşı kararı nedenlerinin ve etkili olabilecek müdahale yöntemlerinin göz önünde bulundurularak çok yönlü ve hedefe odaklı iletişim stratejilerinin geliştirilmesi önerilmektedir.