Daha estetik bir sosyal bilgiler: Öğretmenlerle nitel bir çalışma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, SOSYAL BİLGİLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYZA ARISOY
Danışman: Ercenk Hamarat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgilerin daha estetik işlenmesine yönelik sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşlerini incelemektir. Hoşluk, güzellik olarak tanımlanan estetiğe; insan hayatının her alanında karşılaşılmaktadır. Estetik bir eğitim, eğitim basamağında duyuşsal ve bilişsel boyutların önemini doğrudan vurgulamaktadır. Bu estetik pratiklerle en yakından ilişkili öğretim programının ise sosyal bilgiler olduğu düşünülmektedir. Bu araştırma, nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji deseni temelinde yürütülmüştür. Fenomenoloji; bireyin, belirli olgulara aşina olduğu ancak tam olarak anlam geliştiremediği süreçlerde kullanılan bir desen niteliği taşımaktadır. Bireylerin deneyimlerini ve görüşlerini temel alması sebebiyle fenomenolojinin, bu araştırmaya en uygun desen olduğu düşünülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunda yer alan katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yoluyla seçilmiştir. Katılımcılara erişimde kolaylık sağlanması, hız ve pratiklik sağlanması amacıyla bu örnekleme yöntemi seçilmiştir. Araştırma kapsamında yer alan katılımcıların seçilmesinde, aktif olarak sosyal bilgiler öğretmenliği yapıyor veya yapmış olma şartı aranmıştır. Araştırmanın verileri, ZOOM platformu üzerinden yapılan görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Katılımcılarla yapılan görüşme için yarı yapılandırılmış görüşme formu oluşturulmuştur. Araştırma süreci boyunca toplanan veriler, içerik analizi ve betimsel analize tabii tutulmuştur. Araştırma verileri MAXQDA 24 nitel veri yazılımı aracılığıyla görselleştirilmiştir. Araştırmanın bulguları, anlam, faydalar, güçlükler ve uygulamalar temaları üzerinden sunulmuştur. Anlam teması, sosyal bilgilerde estetiğin sosyal bilgiler öğretmenlerinde ne ifade ettiğine yönelik değerlendirmeleri üzerine yoğunlaşmaktadır. Faydalar teması, sosyal bilgilerde estetik işleyişin faydalarını ele alırken; güçlükler teması, sosyal bilgiler eğitiminde estetik bir işleyiş sürecinde sosyal bilgiler öğretmenlerinin karşılaştığı güçlüklere odaklanmaktadır. Uygulamalar teması ise sosyal bilgiler öğretmenlerinin dersi daha estetik hale getirmek amacıyla gerçekleştirdiği uygulama pratiklerine yer vermektedir. Sosyal bilgiler öğretmenleri, sosyal bilgiler derslerinin daha etkili, kalıcı ve anlamlı olması amacıyla, ders içerisinde estetiğe önem verdiklerini ve bu tarz işleyişlerin artırılması gerektiğini dile getirmişlerdir. Araştırma sonucunda sosyal bilgilerde estetiğin önemi vurgulanmıştır. Araştırmada sosyal bilgilerde estetik hususunda yalnızca öğretmenlere değil, aynı zamanda akademisyenler, okul yöneticileri, veliler ve politika yapıcılarına da sorumluluklar düştüğü sonucuna erişilmiştir. Araştırma, sosyal bilgilerde estetik temelli araştırmaların artırılmasını önermektedir.