Ankara'nın merkez kademelenmesi ve değişimi sürecinde milletvekili lojmanları alt merkez örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: METİN YILDIRIM
Danışman: DEMET EROL
Özet:m ANKARA'NIN MERKEZ KADEMELENMESİ ve DEĞİŞİM SÜRECİNDE MİLLETVEKİLİ LOJMANLARI ALT MERKEZİ ÖRNEĞİ (Yüksek Lisans Tezi) Metin YILDIRIM GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Mart 2005 ÖZET Merkezi iş alanının dönüşüm sürecinde ortaya çıkan alışveriş merkezleri, perakende ticaretin fonksiyonel yapısındaki değişim ile birlikte genellikle güçlü ulaşım bağlantıları üzerinde yer seçmişlerdir. Bu süreçle içinde tüketim alışkanlıklarında da, farklı ve yeni bir sunum biçimleriyle büyük değişmeler yaşanmaktadır. Yurtdışı örneklerinde kent merkezi dışında odaklanan bu merkezler; Ankara'da genellikle merkezi iş alam içersinde veya merkez yakın çevresi saçaklanma alanında yer seçmişlerdir. Cumhuriyetin ilk yıllarında modern kentleşme çabaları; 1924 sonrası devlet otoritesini yansıtan binalar Ulus çevresinde inşa edilmiştir. Jansen ve Uybadin planlarında, Ankara'nın kent merkezi, Ulus ve çevresine olarak planlanmasına karşın, yeni yöneticiler ve bürokratlar, kentin güneyinde Kızılay çevresini, merkez olarak tercih etmişlerdir. Bu gelişmeler sonucunda devlet tarafmdan Yenişehir'de kamulaştırma çabaları başlamıştır. Bu dönemde Ankara'nın merkezi, planlı bir şekilde gelişerek Kızılay'a atlamıştır. Bundan sonra Ankara orta ölçekli bir kentin karşılaşabileceği sorunların çok Ötesinde, metropoliten bir kent düzeyinde gelişme göstermiştir. 1970'li yılların sonuna kadar Ankara'nın merkez yapılanması, birbirinden ayrı ama birbirini destekleyen üç merkezden meydana gelmiştir. Bu merkezler Ulus, Kızılay ve Kavaklıdere-IV Çankaya doğrultusunda gelişen Tunalı Hilmi Caddesi'dir. 1985 sonrasında Kızılay'daki merkezi iş alanlarının kapasitesi yapı stoku bakımından kendi içinde yayılması sınırlı olduğundan; ikincil merkezler olarak gelişen yerleşmelerde yeni alt merkezler ortaya çıkmıştır. Tezin konusunu, bu şekilde gelişme sergileyen Milletvekili Lojmanları alt merkezinin, konut alanından ticaret alanına dönüşüm süreci oluşturmaktadır. Ankara kentinin, kentsel gelişmesine paralel olarak, ana merkezlerin doyması sonucu alt merkezler ortaya çıkmaktadır. Ankara kent bütünü içinde, alt merkezlerin gelişimine baktığımızda, karşımıza iki farklı grup ortaya çıkmıştır. Birinci grupta yer alan merkezlerin, gelir gruplarının ortaya çıkardığı talepler karşısında şekillendiği görülmektedir. Özellikle Tunalı ve Bahçelievler Alt Merkezlerinin gelişimine baktığımızda; bu iki alt merkezin, planlı olarak uzun zaman süreci içinde, gelir gruplarının talepleri ile kendiliğinde oluştuğu anlaşılmaktadır, ikinci grupta yer alan merkezler ise, kentsel dönüşüm sürecinde, daha kısa zamanda dönüşüm planları ile ortaya çıkmışlardır. Ulaşım ve altyapı olanaklarının yam sıra, özel araç sahipliliğinin özendirilmesi yönündeki politikalar bu gelişimi desteklemiştir. Ayrıca teknolojik imkanlar sonucu tüketim alışkanlıklarındaki değişim süreci, bu merkezlerin gelişimde oldukça önemli bir faktördür. Tezin örnekleme alam olarak seçilen "TBMM Lojmanları Ticaret ve Alışveriş Merkezi" ikinci grupta gelişme gösteren alt merkezler katagorisinde bulunmaktadır. Konut alanı olarak planlanan TBMM Lojmanları, ekonomik kaygılara dayalı politik bir karar sonucu yer seçim kriterleri hiç düşünülmeden ticaret merkezine dönüştürülmeye çalışılmıştır. Buna benzer bir süreçten geçerek başardı olmuş örnekler de saymak mümkündür. Devletin özelleştirme politikaları kapsamında Et-Balık Kurumu; satılarak ticaret merkezine dönüştürülmüş ve şehir içine Akköprü-Migros gibi büyük bir alışveriş merkezi kurulmuştur. Bu çalışmada, öncelikle örneklem alam olarak seçilen Milletvekili lojmanları Alışveriş Merkezinin dönüşüm süreci irdelenmeye çalışılmıştır. Bu irdelemesonucu yeni alışveriş merkezinin, Ankara Merkez kademelenmesindeki yeri belirlenerek, çözüm önerilerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Bilim Kodu : 805 Anahtar Kelimeler : Merkez,Şehir Merkezi,Alt merkez Sayfa Adedi : 189 Tez Yöneticisi : Öğ.Gör.Dr.Demet Erol