KENTSEL YENİLEME UYGULAMALARINDA MERKEZİ VE YEREL YÖNETİMLERİN ROLÜ: İZMİR ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMİH SARGIN
Danışman: Necibe Aydan Sat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünyada sanayileşmenin getirdiği sosyal ve ekonomik değişim, 1950'li yıllardan sonra ülkemizde de etkisini göstermiştir. Bunun sonucunda kırdan kente yoğun ve düzensiz göç hareketleri başlamış, gerek merkezi idare gerek ise yerel yönetimler tarafından süreç yönetimi çoğunlukla başarısız olmuştur. Günümüzde daha da içinden çıkılamaz bir hal alan kentlerimizdeki düzensiz ve sağlıksız yapılaşmalara yönelik hem merkezi hem de yerel yönetimlerce çalışmalar yürütülmekte, hatta bazen bu idareler karşı karşıya gelebilmektedir. Bu tez çalışması ile mevcutlardan farklı olarak, özellikle merkezi ve yerel yönetimler arasındaki planlama ve kentsel yenileme yaklaşımlarında yaşanan farklılaşmaların etkilerinin, çalışmaların işleyişinin, kurumlar arası rol dağılımlarının ve aksayan kısımlarının İzmir örneği üzerinden ele alınması amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada, konuyla ilgili uzman ve uygulama alanındaki yerleşiklerle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Çalışmada konuyla ilgili literatür taraması yapılarak, öncelikli müdahale alanları, müdahale biçimleri ve müdahale politikaları ele alınmış, ardından kentsel yenileme uygulamalarına ilişkin dünya örnekleri incelenerek, Türkiye'de uygulama biçimi ve yasal dayanakları irdelenmiştir. İzmir özelinde kentsel gelişim ve planlama süreçleri, uygulamalardaki sorunlar ve aksaklıkların nedeni ortaya koyulmuştur. Çalışmada son olarak merkezi ve yerel yönetimler tarafından İzmir ili genelinde yürütülen kentsel yenileme uygulamaları incelenerek, Türkiye geneline yönelik kamu kaynaklarının etkin kullanımı ile mekânsal, sosyal ve ekonomik kalkınmayı hedefleyen kentsel yenilemede merkezi ve yerel yönetimlerin üstlenmesi gereken yeni bir rol dağılımı önermesi yapılmıştır.