Yapay zekâ destekli etkinliklerin kültürlerarası farkındalık, Fransızca yazma becerisi ve akademik başarıya etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, YABANCI DİLLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA ZENGİNALOĞLU
Danışman: Nurten Özçelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hayatın her alanında etkisi önemli bir biçimde hissedilen teknolojinin yabancı dil öğretimi/öğrenimi alanına yansımaları da tarih boyunca görülmüştür. Farklı kültürleri bir araya getirme potansiyeli taşıyan teknolojinin günümüzdeki yabancı dil eğitimine yansıması yapay zekâ dil işleme araçlarının yabancı dil öğretiminde kullanılma potansiyelinin varlığı ile gün geçtikçe daha çok belirginleşmektedir. Yazılı iletişim kurmak amacıyla kullanılabilen yapay zekâ araçları, yabancı dilde yazma becerisinin gelişimine ve devasa bilgi ağıyla kültürlerlerarası farkındalık edinimine katkıda bulunarak öğrenenlerin akademik başarılarında kilit bir rol oynayabilir. Ancak her teknolojinin olumlu ve olumsuz getirilerinin olduğu göz önüne alınarak eğitimdeki yansımalarının belirlenmesi ve verimli olarak kullanılabilirliğinin irdelenmesi daha etkin bir yabancı dil öğrenim süreci elde etmek için önemli ve gereklidir. Yabancı dil öğrenme sürecine giren öğrenen günümüzde küreselleşmenin ve teknolojik gelişmelerin de bir sonucu olarak artık sadece dilbilgisi kurallarıyla değil kültürel normlarla da karşılaşarak o dili öğrenmek, özümsemek ve iletişim kurmak amacıyla kullanmak durumundadır. Bu nedenle bu çalışma, yabancı dil Fransızca bağlamında, yapay zekâ destekli etkinliklerin yabancı dil olarak Fransızca öğrenen hazırlık sınıfı öğrencilerinin kültürlerarası farkındalık düzeyleri, yazma becerileri ve akademik başarıları üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu tez çalışması 7 bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde problem durumu, araştırmanın amacı ve alt problemleri, önemi, sayıltılar ve sınırlılıklar verilirken ikinci bölümde alanyazına dayalı kuramsal bir çerçeve çizilmiştir. Çalışmaın üçüncü bölümünde yurt içi ve yurt dışı yapılan çalışmalar incelenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde araştırmanın yöntemi, veri toplama araçları, uygulama süreçleri ile verilerin analizi ve verilerin toplanması açıklanmıştır. Çalışmanın beşinci bölümünde yapılan analizler sonucu elde edilen araştırma bulguları verilirken, altıncı bölümde elde edilen bulgulara dayalı olarak tartışma ve yorumlara yer verilmiştir. Araştırmanın son bölümü olan yedinci bölümde ise elde edilen sonuçlar verilerek uygulama ve araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur. Çalışmada, kültürlerarası farkındalığın gelişimini ölçmek ve yapay zekâ destekli öğrenme ortamlarının başarıya etkisini belirlemek amacıyla nicel araştırma modeline başvurulmuş ve ön test-son test uygulamalı yarı deneysel desen kullanılmıştır. Ankara'da bir devlet üniversitesinde 2023-2024 Fransızca hazırlık sınıflarında öğrenim gören katılımcılar deney ve kontrol grubu olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Deney grubu yapay zekâ destekli etkinliklerle desteklenen kültürel konularda öğrenim alırken, kontrol grubu geleneksel yöntemlerle aynı konularda öğrenim sürecini sürdürmüştür. Yapay zekâ aracı olarak ChatGPT kullanılmıştır. Araştırma kapsamında, araştırmacı tarafından Yabancı Dil Öğretiminde Kültürlerarası Farkındalık Değerlendirme Ölçeği (YDÖ-KFDÖ) ve kültürel konularla ilgili başarı testi geliştirilerek uygulanmıştır. Deney ve kontrol gruplarının ölçek ve başarı testi sonuçları istatistiksel analizlere tabii tutulmuştur. Ayrıca, geliştirilen Kişisel Bilgi Formu soruları aracılığıyla bireysel değişkenler (cinsiyet, yaşanılan yer, anne-baba eğitim durumu, yurt dışı deneyimi, sosyal medya araçları kullanımı, kitle iletişim araçları kullanımı vb.) analiz edilerek tüm katılımcıların kültürlerarası farkındalık düzeyleri söz konusu değişkenlere göre incelenmiştir. Ayrıca, yabancı dil Fransızca yazma becerilerinin ne yönde ve nasıl değiştiğini değerlendirmek amacıyla 7 hafta boyunca ChatGPT kullanılarak yapay zekâ destekli yazma dersleri uygulanmış ve öğrencilerin yazılı üretimleri her hafta DELF (Diplôme d'Études en Langue Française) ölçütlerinden yola çıkılarak hazırlanan yazma becerisi değerlendirme ölçütlerine göre puanlanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 23 paket programında istatistiksel analiz yöntemleriyle incelenerek karşılaştırılmıştır. Bulgular, yapay zekâ destekli etkinliklerin öğrencilerin kültürlerarası farkındalıklarını ve yazma becerilerini önemli ölçüde geliştirdiğini göstermiştir. Ayrıca, akademik başarıları üzerinde olumlu bir etki sağladığı belirlenmiştir. Çalışmanın sonuçları, yabancı dil eğitiminde yapay zekâ araçlarının etkili bir öğrenme aracı olarak sınıf içerisinde kontrollü biçimde öğretmen rehberliğinde kullanılabileceğini ortaya koymaktadır.