Farklı engel grubundan engelli kardeşe sahip çocukların kardeş ilişkileri ile kardeşlerini kabullenmeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GONCA BERÇİN YILDIRIM
Danışman: AYŞE BELGİN AKSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Bu araştırma farklı engel grubundan engelli kardeşe sahip çocukların kardeş ilişkileri ile kardeşlerini kabullenmeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın ömeklemini, Ankara il sınırlan içerisinde 16 ayrı özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde, özel eğitim almaya devam eden Öğrenme Güçlüğü (ÖG), Mental Retarde (MR), Cerabral Palsy (CP), Mental Motor Retarde (MMR), Down Sendromu (DS) ve Otizm (O) tanısı almış çocukların 10-17 yaş aralığındaki normal gelişim gösteren toplam 228 kardeşi oluşturmaktadır. Çalışmada, çocukların farklı engel tanısı almış kardeşleri ile ilişkilerini ölçmek amacıyla, "Engelli Kardeşe Yönelik Tutum Ölçeği (EKYTÖ) ile, yine çocukların engelli kardeşlerini kabullenmelerini ölçmek amacı ile "Engelli Bireylere Yönelik Tutum Ölçeği (EBYTÖ)" kullanılmıştır. Bu araçlara ek olarak, çocuklara ve engelli kardeşlere ait demografik bilgileri elde edebilmek için araştırmacı tarafından geliştirilen "Çocuk ve Kardeş Bilgi Formu" kullanılmıştır. Çocukların, engelli kardeşleriyle ilişkileri ve engelli kardeşlerini kabullenmeleri " tanı, cinsiyet, cinsiyet farkı, yaş, yaş farkı, doğum sırası, engelli kardeşten küçük ya da büyük olma durumu, öğrenim durumu, engel derecesi, engelli kardeşin özel eğitim alma süresi ve ailedeki kişi sayısı" alt boyutlarında incelenmiştir. Araştırmaya katılan çocukların, engelli kardeşleriyle ilişkileri ve engelli kardeşlerini kabullenmeleri arasında negatif anlamlı bir ilişki bulunmuş, çocukların engelli kardeşleriyle ilişkileri olumlu yönde değişkenlik gösterirken, engelli kardeşlerini kabullenmelerinde bu olumluluğun azaldığı gözlenmiştir.Sonuçlar genel olarak incelendiğinde, "tanı, cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, engel derecesi ve ailedeki birey sayısı" değişkenleri çocuğun engelli kardeşleriyle ilişkilerinde anlamlı farklılıklar yaratırken, yine aynı değişkenler çocukların engelli kardeşlerini kabullenmelerinde anlamlı bir farklılık yaratmamaktadır. Araştırmada, erkek çocukların kız çocuklara göre, 10-13 yaş aralığındaki çocukların 14-17 yaş aralığındaki çocuklara göre, ilköğretime devam eden çocukların liseye giden çocuklara göre, ailedeki kişi sayısı az olan çocukların, daha kalabalık ailede yaşayan çocuklara göre engelli kardeşleriyle ilişkilerinde daha olumlu davranışlar sergiledikleri gözlenmiştir. Bununla birlikte, "cinsiyet farklılığı, engelli çocuk ile normal kardeş arasındaki yaş farklılığı, doğum sırası, engelli kardeşten büyük ya da küçük olma durumu ve özel eğitim alma süresi" değişkenlerinin çocuğun engelli kardeşini kabullenmesi üzerindeki etkisi genel olarak incelendiğinde sonuçlarda anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Anahtar Kelimeler: Kardeş ilişkisi, engelli çocukla ilişkiler, engelli çocuğa yönelik tutumlar.