Kabûlî Mustafa Dîvânı (metin-inceleme)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2005

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF BOLAT

Danışman: YAŞAR AYDEMİR

Özet:

ÖZET Yaklaşık yedi yüzyıl süren Divan Edebiyatı döneminde mutasavvıf şairler birçok eser vermiştir. Kabûlî de divan sahibi mutasavvıf bir şairdir. Edirneli olan şairin adı Mustafa'dır. 18. yy. ortalarında dünyaya gelmiştir. Mahkeme kâtipliği yaparken mesleğini bırakıp tasavvuf yoluna girmiştir. Rıfaî tarikatı şeyhlerindendir. Hat sanatı ile de uğraşan bir kişidir. Yazdığı birçok eseri kendisinin kurduğu kütüphaneye bağışlamıştır. 1829 yılında vefat etmiştir. Edirne'de kendi adıyla anılan bir dergâha defnedilmiştir. Kabûlî'nin "Divan"ı; "Kenzü'l-Esrâr" ve "Müsıletü'l-Hidâye" adlı iki tasavvufî risalesi ile "Müşkil-küşâ" adlı Farsça lügati vardır. "Kabûlî Divanı"nın kütüphanelerimizde yedi nüshası vardır. Bu nüshalar tenkidli metnin oluşturulmasında kullanılmıştır. Şiirler transkribe edilerek klâsik divan tertibine göre sıralanmıştır. Eserde toplam 157 şiir vardır. Divanın şekil ve muhteva özellikleri de incelenmiştir. Şekil özelliklerinde divandaki şiirler nazmı şekilleri, vezin, kafiye ve redif açısından incelenmiştir. Muhteva özelliklerinde şairin mutasavvıf olması nedeniyle "Din, Tasavvuf'; şiirlerde birçok şahıs adı geçtiği için de "Cemiyet" başlıkları altında bir inceleme yapılmıştır. Şairin hayatı ve edebî kişiliği kaynaklardaki bilgilerden ve divanından yararlanılarak ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Kabûlî, Divan, Tasavvuf, Şiir, Tenkidli Metin