ERGENE HAVZASI HAYRABOLU BÖLÜMÜNÜN YERALTI SULARININ İÇME SUYU VE TARIMSAL SULAMA İÇİN UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM BAL
Danışman: Aysel Çağlan Günal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünyada kişi başına düşen kaliteli su miktarının her yıl azalması, su kıtlığı meydana getirmekte ve sağlıklı suya erişimi zorlaştırmaktadır. Yeraltı suları milyonlarca insan tarafından içme, kullanma ve sulama gibi amaçlar için kullanılmakta olup bu suların kimyasal durum ve miktarının tespiti büyük önem arz etmektedir. Bu duruma katkı sağlamak amacıyla bu tez çalışmasında Ergene Havzası Hayrabolu bölümünden yağışlı ve kuru dönem olmak üzere iki dönem alınan toplam 49 adet kuyu ve kaynak suyunun kalite incelemesi yapılmıştır. Alınan numunelerde laboratuvarda ve arazide analizi yapılan pH, Elektriksel İletkenlik, Toplam Çözünmüş Katı, Ca+2, Mg+2, K+, Na+, Cl-, SO4-2, NH4+, HCO3-, NO3‾, CO3, sertlik, Demir, Mangan, Bor parametreleri incelenmiştir. İçme suyu olarak kullana bilirliğini belirlemek amacıyla bu parametreler TS 266, WHO ve AB Standartlarında belirlenen azami sınır değerler ile karşılaştırılmıştır. Alınan numunelerin sulama suyu açısından kullana bilirliğini değerlendirmek amacıyla sodyum absorpsiyon oranı (SAR), artan sodyum karbonat (RSC), %Na değerleri hesaplanarak elde edilmiştir. Ayrıca ABD Tuzluluk Diyagramı ve IWQI modeli kullanarak sulama suyu sınıflandırılması yapılmıştır. Birinci ve ikinci dönem analizi yapılan numunelerden 9 tanesi incelenen parametreler bakımından TS 266, WHO ve AB Standartlarında belirtilen azami değerlerin altında kalmıştır. Diğer numuneler en az bir parametrenin (genel olarak TDS, Na ve Fe ) sınır değerin üzerinde tespit edilmesiyle içme suyu için uygun olmadığı belirlenmiştir. ABD Tuzluluk Lab. Diyagramlarına göre ise "C2S1" sınıfından "C4S4" sınıfına kadar değişken kalitede sınıflarda yer aldığı görülmektedir. IWQI modelinde hesaplanan indekse göre ilk dönem 12 numune, ikinci dönem 19 numunenin LR (düşük kısıtlama), NR (kısıtlama yok) ve MR (orta kısıtlama) sınıfında yer alırken İlk dönem 11 numunenin, ikinci dönem 5 numunenin HR (yüksek kısıtlama) ve SR (ciddi kısıtlama) sınıfında yer aldığı belirlenmiştir. IWQI modeli ile diğer değerlendirme parametrelerinde paralel sonuçlar elde edildiği görülmüştür.