Ağırlık kaybı korunumu ile yeme davranışı ve yaşam tarzı ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Müzeyyen Berat ÖZDEMİR
Danışman: Eda Köksal
Özet:
Tıbbi beslenme tedavisi sonrası kaybedilen ağırlığın korunması, artışı önlenemeyen obezite prevelansı için büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma ağırlık kaybına yönelik tıbbı beslenme tedavisi sonrası ağırlık kaybı korunumunda sosyo demografik etmenler ile yeme davranışı ve yaşam tarzı davranışlarının ilişkisinin değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır ve yürütülmüştür. Çalışmaya birinci basamak bir sağlık kuruluşuna Mart 2019-Mart 2020 tarihleri arasında zayıflama amacıyla başvuran vücut ağırlığının en az %5‘ini kaybetmiş, 18-65 yaş arasında 195 kadın birey katılmıştır. Bu kişilere Halk Sağlığı Yönetim Sistemi (HSYS) kayıtlarından ulaşılarak yüz yüze anket yöntemiyle şimdiki yeme alışkanlıkları ve zayıflama dönemine göre yaşam tarzı değişiklikleri sorgulanarak antropometrik ölçümlerden şimdiki ağırlıkları, bel çevreleri ve yağ yüzdeleri alınmıştır. Yeme davranışları Üç Faktörlü Yeme Anketi-27 ölçeği ile fiziksel aktivite düzeyleri ise Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Formu kullanılarak hesaplanmıştır. Ağırlık kaybına yönelik tıbbi beslenme tedavisinden 4 yıl sonra ağırlık kaybını koruyan 49 kadın ve ağırlık kaybını koruyamayan 146 kadın tespit edilmiştir. İki grup arasında şu anki fiziksel aktivite düzeyleri benzer bulunmuştur (p>0,05). Yeme davranışı puan ortalamaları arasında bilinçli yeme puan ortalaması ağırlık kaybını koruyanlarda ağırlık kaybını koruyamayanlara göre yüksek bulunmuştur (sırasıyla 2,37±1,51 ve 1,82±1,33) (p<0,05). Ağırlık kaybını koruyamayan grubun uyku süresinin (7,1±1,24 saat) koruyabilenlere (7,6±1,29 saat) göre daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Zayıflama döneminde uygulanıp şimdiye göre değişen yaşam tarzı değişimleri incelendiğinde dışarıda yemek yeme sıklığının artması, fiziksel aktivitenin azalması ve tüketilen ana öğün sayısının azalması ağırlık kaybını koruyamayan grupta daha yüksek sıklıkta saptanmıştır (p<0,05). Ağırlık kaybı korunumunda kurubaklagil tüketim sıklığını arttırma; ekmek, simit, makarna, pirinç, bulgur tüketim sıklığını azaltma; sebze tüketim sıklığını arttırma, yağlı ve şekerli besinlerin tüketim sıklığını azaltma; su ve bitki çayı tüketim sıklığını arttırma; meyve suyu, gazlı içecek, şeker ilaveli ve kremalı kahve tüketim sıklığını azaltma ağırlık kaybı korunumu ile ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak ağırlık kaybı korunumunda bilinçli yeme davranışı yanında sağlıklı yeme, düzenli fiziksel aktivite ve uyku alışkanlığı gibi yaşam tarzı değişikliklerinin etkili olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler : Ağırlık kaybı korunumu, Yeme davranışı, Yaşam tarzı