Matematik öğrenme güçlüğüne sahip ortaokul öğrencilerinin kesir kavramına yönelik oluşturulan varsayımsal öğrenme yol haritaları aracılığıyla öğretmen adaylarının farkındalıklarının belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU BAKIRCI SAYMAZ
Danışman: Ziya Argün
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, matematik öğrenme güçlüğüne sahip öğrencilerin kesir kavramına yönelik varsayımsal öğrenme yol haritalarının oluşturulması ve bu varsayımsal öğrenme yol haritası aracılığıyla öğretmen adaylarının öğrenme güçlüğüne sahip bir öğrencinin kesir kavramına ilişkin matematiksel düşünmelerine, matematiksel kavrayışlarına ve matematiksel anlamalarına yönelik farkındalıklarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaca ulaşmak için araştırma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın öğretim deneyi deseninde tasarlanan birinci aşamasında, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak 5 ve 7. sınıf seviyeleri arasında öğrenim gören öğrenme güçlüğüne sahip dört öğrenci katılımcı olarak belirlenmiştir. Araştırmada tasarlanan öğretim dizisi etkinlikleri ve destek eğitim araçlarının uygulandığı öğretim oturumlarından oluşan öğretim deneyi gerçekleştirilmiştir. Öğrenciler ile gerçekleştirilen her bir öğretim oturumunun mikro analizi, her bir öğrenme hedefine yönelik yapılan öğretim oturumlarından sonra yapılan makro analizler, öğretim süreci sonrası verilerinin tamamının geriye dönük analizi ile varsayımsal öğrenme yol haritası, öğretim dizisi etkinlikleri ve destek eğitim araçları revize edilerek nihai halini almıştır. Araştırmanın durum çalışması deseninde tasarlanan ikinci aşamasında ise, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak bir üniversitenin eğitim fakültesinde 4.sınıfta öğrenim görmekte olan üç matematik öğretmeni adayı katılımcı olarak belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasının verilerini öğretmen adaylarının video-durumlar esnasında öğretmen adaylarının öğrenci düşünmeleri, kavrayışları ve anlamaları üzerine fark ettiği durumları aktarmalarını sağlayacak tetikleyici soruları içeren yarı-yapılandırılmış görüşme formları, video-durumlar esnasında alınan ses ve video kayıtları ve video kayıtlarının transkriptleri oluşturmuştur. Elde edilen veriler, içerik analizi metoduyla analiz edilmiştir. Elde edilen kodlar doğrultusunda kategoriler belirlenmiştir. Alanyazından yararlanarak kategoriler uygun temalara yerleştirilmiştir. Araştırmanın birinci aşamasında elde edilen bulgulara göre, öğrenme güçlüğüne sahip öğrencilerin sınıf düzeyi fark etmeksizin benzer düşünmelere, kavrayışlara, kavram yanılgılarına ve anlayışlara sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenme güçlüğüne sahip öğrencilerin, birim, birimi tekrar ölçeklendirme gibi ölçme kavramlarındaki eksikliklerinin olduğu, bütüne ait parçalar koleksiyonu verildiğinde eş parça olup olmadıklarına karar verirken parçaların göz önüne alınan niteliğinin miktarlarının eşit olmasından ziyade parçaların fiziki görünüşüne göre karar verdikleri, pay ve paydanın anlamı ile ilgili anlayışlarının sınırlı olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin belirli adımlardan sonra belirli edinimlere sahip oldukları tespit edilmiştir. Öğrenciler kesir kavramını yapılandırırken ölçüm fikri ile başlayarak birim ve daha sonra eş parçalama kavramlarını yapılandırmalarının ardından kesir diline geçiş yaptıkları, daha sonra ise kesir dili ile ifade ettiği parçayı yineleyerek parçalar koleksiyonu elde ettikleri ve son olarak bu parçalar koleksiyonlarını temsil eden kesirlerin sembolik gösterimine geçiş yaptıkları belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında elde edilen bulgulara göre, öğretmen adaylarının odaklarının öğrencinin matematiksel düşünmesi, kavrayışı ve anlaması üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Bu durumun nedeninin, araştırmaya dayalı tasarlanan varsayımsal öğrenme yol haritasının kılavuz olarak kullanılmasının katkısı olduğu düşünülmektedir. Aynı zamanda, öğretmen adaylarının matematik öğrenme güçlüğüne sahip öğrencinin kesir kavramına yönelik düşünmelerini fark edip derinlemesine anlayış geliştirdikçe öğrencilerin bu kavramı öğrenme ilerleyişine ilişkin varsayımlar üreterek varsayımsal öğrenme yol haritasına katkıda bulundukları saptanmıştır. Öğretmen adaylarının farkındalıklarını fark etme biçimlerinin genel eğilimlerinin değerlendirme kategorisinde yığılma gösterdiği, fark ettikleri durumların ise çoğunlukla öğrencinin güçlük yaşadığı durumlar olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, öğretmen adaylarının farkındalıklarının ve fark ettiklerine verdikleri öğretime dair tepkilerin sahip oldukları alan bilgisinden ve öğrenme-öğretme bakış açılarından (felsefi yaklaşım, inançlar, değerler vb.) etkilendiğini gösteren bazı bulgulara da ulaşılmıştır.