Enerji dağıtımlı X-Ray analizörlü taramalı elektron mikroskop cihazı ile haşhaş kapsüllerindeki inorganik elementlerin tayini
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİFE ÇOPUR
Danışman: NİLGÜN GÜNDEN GÖĞER
Özet:-138- ÖZET Jandarma Genel Komutanlığı Narkotik Tim Elemanları tarafından 9 il (Afyon, Kütahya, Isparta, Konya, Amasya, Uşak, Denizli, Manisa ve Burdur) ve 61 ilçeden sağlanan haşhaş kapsülleri inorganik analizler ile alkaloit miktarları arasındaki ilişki yönünden incelenmiştir. Bu çalışmada, haşhaş kapsüllerinde mevcut inorganik elementler, Enerji Dağılımlı X-Işını Analizörlü Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM/EDS) ile tespit edilmiştir. SEM/EDS analizleri için yeni bir metot geliştirilmiştir. SEM/EDS analizlerinde 20kV hızlandırılmış voltaj ile çalışma aralığı 25 mm, dedektör açısı 25°, analiz süresi 100 saniye ve XI 00 büyültmede 20 keV maksimum enerjide çalışılmış, dedektör olarak lityum katkılı silisyum dedektörü kullanılmıştır.-139- Analiz öncesinde haşhaş kapsülleri toz hale getirilerek homojenlik sağlanmış ve karbonla kaplanmıştır. Haşhaş tohumları ise direkt olarak karbonla kaplanmış ve analizler yapılmıştır. Haşhaş kapsülleri ve haşhaş tohumlarında sodyum, magnezyum, silisyum, fosfor, kükürt, klor, potasyum, kalsiyum, bakır ve çinko tespit edilmiş ve bu elementlerin ve % derişimlerine göre il ve ilçelere göre konsantrasyon aralığı belirlenmiştir. Sonuçlar gözönünde bulundurularak haşhaş kapsüllerinin element ve il-ilçe profilleri çıkartılmıştır. İinorganik elementlerin % derişimlerinin illere göre belirlenen farklı profilleri orijin tespit çalışmasında en önemli kriteri oluşturmaktadır. Ayrıca haşhaş kapsülleri, içerdikleri inorganik elementler yönünden aynı ilden toplanan haşhaş tohumlarının içerikleri ile de kıyaslanmıştır. Çalışmamızda elde edilen haşhaş kapsüllerinin inorganik element sonuçları, daha önce aynı haşhaş kapsülleri üzerinde gerçekleştirilen alkaloit miktar tayini çalışması sonuçları ile de kıyaslanmış ve böylece alkaloit miktarları ile inorganik element miktarları arasında bir ilişki olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışmaya göre, haşhaş kapsüllerinin içerdiği alkaloit miktarları ile inorganik element profilleri arasında herhangibir bağlantı kurulamamıştır.-140- 9 il ve 61 ilçeden toplanan haşhaş kapsüllerinde tespit edilen inorganik elementler, iklim şartlarına ve toprağın yapısına bağlı olarak bir değişkenlik göstermemiştir. Ancak Afyon iline bağlı 8 ilçede gözlenen bakır ve çinkonun varlığı çevresel bir kontaminasyon olarak değerlendirilmiştir.