Piyano öğretiminde makamsal eser çalışma sürecine ilişkin üstbilişsel stratejilerin etki durumu ve değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECE TUNCER TÜFEKÇİ
Danışman: AYTEKİN ALBUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, piyano öğretiminde makamsal eser çalışma sürecinde kullanılan üstbilişsel stratejilerin üstbilişsel farkındalık ve piyano performansı üzerindeki etkilerini belirlemektir. Ayrıca araştırmada öğrencilerin makamsal piyano eserlerine ilişkin çalışmalarında kullandıkları üstbilişsel bilgilerinin ve üstbilişsel düzenleme faaliyetlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda araştırmada karma yöntem kapsamında nicel ve nitel verilerin eş zamanlı olarak elde edildiği yakınsayan paralel karma yöntem deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda tek grup ön test-son test deneysel desen uygulanmış, nitel boyutunda ise veriler doküman incelemesi ve görüşme tekniği ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde nicel verilere ilişkin Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılmış, nitel veriler ise betimsel analiz ve içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı'nda ve Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı Müzik Eğitimi Bilim Dalı'nda öğrenim gören, çalışma sürecine gönüllü olarak katılım gösteren 8 öğrenci oluşturmaktadır. Deneysel süreç ön test ve son test aşamaları da dahil olmak üzere toplam 11 hafta sürmüştür. Çalışma grubu öğrencileri ile gerçekleştirilen bireysel piyano derslerinde üstbilişsel stratejilerden planlama, izleme, değerlendirme, güçlükleri tanımlama, ne bildiğini ne bilmediğini tanımlama, derin düşünme soruları, yüksek sesle düşünme ve günlük tutma stratejileri kullanılmıştır. Ayrıca deneysel süreçte, Hüseyni, Hicaz, Segâh ve Kürdi makamlarında Türk müziği çokseslilik yaklaşımları çerçevesinde araştırmacı tarafından yazılmış dört özgün makamsal eser üzerinde çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel verilerini elde etmek amacıyla Bilişötesi Farkındalık Envanteri ve Makamsal Eserlere Yönelik Piyano Performans Rubriği kullanılmış olup nitel verileri elde etmeye yönelik eser çalışma günlüğü, araştırmacı günlüğü ve öğrenci görüşme formundan yararlanılmıştır. Araştırmanın sonucunda nicel veriler doğrultusunda makamsal eser çalışma sürecinde üstbilişsel strateji kullanımının öğrencilerin üstbilişsel farkındalık düzeyleri ile piyano performans düzeyleri üzerinde anlamlı bir fark oluşturduğu tespit edilmiştir. Nitel veriler ise öğrencilerin piyano çalışmaları boyunca üstbilişsel bilgi ve üstbilişsel düzenleme faaliyetlerini farklı şekillerde yansıttıklarını ve tespit edilen üstbilişsel faaliyetlerin ağırlıklı olarak üstbilişin izleme ve değerlendirme boyutları ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Öğrenci görüşme formundan elde edilen veriler, öğrencilerin deneysel sürece ilişkin deneyim ve düşüncelerini yansıtmaktadır. Araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda piyano öğretiminde üstbilişsel faaliyetlerin incelenmesi ve üstbilişsel stratejilerin kullanılmasına yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.