FARKLI EĞİTİM DESENLERİNE GÖRE VERİLEN ÇEVRİM İÇİ PUANLAYICI EĞİTİMİNİN PUANLAMA DAVRANIŞLARI ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZIRA TURSYNBAYEVA
Danışman: İsmail Karakaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, öğrencilerin müzik performansının puanlanmasında puanlayıcı eğitiminin puanlayıcı davranışları üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlamaktadır. Bu amaç kapsamında araştırmada eşit olmayan kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırmanın iki deney ve bir kontrol grubu mevcuttur. Deney A grubunda 10 puanlayıcı, Deney B grubunda 7 puanlayıcı ve Kontrol grubunda 8 puanlayıcı olmak üzere toplamda 25 müzik alanındaki öğretim elemanlarından oluşmuştur. Yapılan bu araştırmada her gruptaki puanlayıcıların puanlama davranışları olarak şunlar incelenmiştir: katılık, cömertlik, halo etkisi, farklılaşan puanlayıcı katılığı ve puanlayıcı cömertliği. Araştırmaya katılan puanlayıcı veya değerlendiricilerin davranışları hem grup düzeyinde hem de bireysel düzeyde incelenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak müzik bölümünde birinci sınıfta eğitim gören on öğrencinin başlangıç düzey piyano performansına ilişkin iki tane eser alınmıştır. Araştırmacılar tarafından geliştirilen analitik dereceli puanlama anahtarı ile puanlayıcıların değerlendirme formu ölçme aracı olarak kullanılmıştır. Buna göre veriler çevrim içi olarak toplanarak puanlayıcıların her bir öğrenci performansını değerlendirirken gösterdikleri davranışlar incelenmiştir. Puanlayıcılardan ön uygulama alındıktan sonra Deney A grubuna Referans Çerçevesi ile Puanlayıcı Hatası; Deney B grubuna ise Referans Çerçevesi ile Performans Boyutu Eğitimi çevrim içi olarak verilmiştir. Çok Yüzeyli Rasch ölçme modeli kullanılan bu araştırmada puanlayıcıların yapmış olduğu analizlerde tümüyle çaprazlanmış desen tercih edilmiştir. Puanlayıcı eğitimi sadece iki deney grubunda uygulanarak dört haftada toplamda on iki saatlik puanlayıcı eğitimi gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öğrenci performansı, ölçütler ve puanlayıcılar olmak üzere üç yüzey bulunduğu için her bir yüzeyin ölçüm sonuçları ve uyum istatistikleri incelenmiştir. Deney A, Deney B ve Kontrol grubu ön ve son uygulama sonuçları incelendiğinde tüm yüzeylerin model veri uyumunun iyi olduğu belirlenmiştir. Puanlayıcı eğitimi öncesinde puanlayıcıların katılık, cömertlik, halo etkisi ve yanlılık davranışlarının hem grup düzeyinde hem de bireysel düzeyde ortaya çıkma durumları incelendiğinde; Deney A, Deney B ve Kontrol ön uygulama gruplarında grup düzeyinde katılık, cömertlik ve yanlılık davranışlarının olduğu belirlenirken gruplarda grup düzeyinde halo etkisi davranışının olmadığı belirlenmiştir. Her bir grubun bireysel düzeyde puanlayıcı davranışları incelendiğinde Deney A ön uygulama grubunda iki cömert, üç katı, iki halo etkisi ve üç tane de yanlılık davranışlarının olduğu belirlenmiştir. Deney B grubu ön uygulama grubunda iki cömert, üç katı, bir halo etkisi ve iki tane de yanlılık davranışlarının olduğu belirlenmiştir. Kontrol grubu ön uygulama grubunda üç cömert, üç katı, iki halo etkisi ve bir tane de yanlılık davranışı belirlenmiştir. Puanlayıcı eğitimi sonrasında puanlayıcıların katılık, cömertlik, halo etkisi ve yanlılık davranışlarının hem grup düzeyinde hem de bireysel düzeyde ortaya çıkma durumları incelendiğinde; Deney A ve Kontrol son uygulama gruplarında grup düzeyinde katılık, cömertlik ve yanlılık davranışlarının olduğu belirlenirken gruplarda grup düzeyinde halo etkisi davranışının olmadığı belirlenmiştir. Deney B grubu son kontrol grubunda ise grup düzeyinde katılık ve cömertlik davranışları yer alırken halo etkisi ve yanlılık davranışlarının yer almadığı belirlenmiştir. Bu durum Deney B grubuna verilen puanlayıcı eğitiminin halo ve yanlılık davranışları üzerinde daha etkili olduğu ile açıklanabilir. Deney A grubuna verilen eğitimde eğitim süresi, eğitimin zamanı, eğitmen kaynaklı sınırlılıklar gibi durumlar eğitimin etkisini sınırlandırmış olabilir. Her bir grubun bireysel düzeyde puanlayıcı davranışları incelendiğinde Deney A son uygulama grubunda üç cömert dört katı, iki halo etkisi ve iki tane de yanlılık davranışlarının olduğu belirlenmiştir. Deney B grubu son uygulama grubunda iki cömert, bir katı, iki halo etkisi ve bir tane de yanlılık davranışlarının olduğu belirlenmiştir. Kontrol grubu son uygulama grubunda üç cömert, üç katı, üç halo etkisi ve iki tane de yanlılık davranışı belirlenmiştir. Tüm bireysel sonuçlar grup içinde değerlendirildiğinde; Deney A grubuna verilen puanlayıcı eğitiminin puanlayıcıların grup düzeyindeki davranışlarını değiştirmemiştir. Deney A grubunda ön uygulamada katılık davranışı gösteren iki puanlayıcının puanlayıcı eğitiminden sonra davranışlarının ortadan kalktığı belirlenmiştir. Ayrıca Deney A grubunda halo etkisi davranışı gösteren iki puanlayıcının ve yanlılık davranışı gösteren üç puanlayıcının da puanlayıcı eğitiminden sonra bu davranışları ortadan kalkmıştır. Bu durum Deney A grubuna verilen eğitimin puanlayıcıların katılık, halo etkisi ve yanlılık davranışları üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Deney B grubuna verilen puanlayıcı eğitiminin puanlayıcıların yanlılık davranışlarını ortadan kaldırdığı belirlenmiştir. Ayrıca Deney B grubunda ön uygulamada iki katılık, üç cömertlik, bir halo etkisi ve bir de yanlılık davranışlarının ortadan kalktığı belirlenmiştir. Bu durum Deney B grubuna verilen eğitimin puanlayıcıların katılık, halo etkisi ve yanlılık davranışları üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca Deney B grubuna verilen puanlayıcı eğitiminin Deney A grubuna göre daha etkili olduğu da söylenebilir. Çünkü Deney B grubuna verilen puanlayıcı eğitimi sonrasında ön uygulamada farklı puanlayıcı davranışlarına sahip olan tüm puanlayıcılar benzer davranışlara sahip olmuşlardır. Kontrol grubunda ise her iki uygulamada da puanlayıcı davranışları genel olarak benzer kalmıştır. Bu durum beklenen bir durumdur.