Sıçanlarda streptozosin ile oluşturulmuş diyabetes mellitus modelinde mesane dokusunda kasılma yanıtlarına kronik hidrojen sülfür tedavisinin etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYNUR ARSLAN SABANCI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Canan Uluoğlu
Eş Danışman: Sevil Özger İlhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Diyabetes mellitus (DM), periferik ve otonom sinir sisteminde oluşturduğu nöropatik değişiklikler aracılığıyla alt üriner sistem fonksiyonlarını bozan kronik bir metabolik hastalıktır. Endojen bir gazotransmitter olan hidrojen sülfürün (H₂S), sinir sistemi ve düz kas dokusu üzerinde antiinflamatuvar, antioksidan ve nöroprotektif etkiler gösterdiği bilinmektedir. Bu deneysel çalışmada, sıçanlarda streptozosin (STZ, 60 mg/kg, i.p.) ile oluşturulan diyabetes mellitus modelinde mesane düz kası kasılma yanıtlarında meydana gelen değişiklikler araştırılmış ve bu yanıtlar üzerine kronik H₂S uygulamasının (NaHS, 5 mg/kg/gün, 8 hafta) etkileri değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında hayvanlar rastgele dört gruba ayrılmıştır: Kontrol, NaHS, Diyabet ve Diyabet+NaHS. Sekiz haftalık tedavi sürecin sonunda mesane izole organ banyosu sistemine yerleştirilmiştir. Mesane düz kas kasılma yanıtları; KCl (80 mM), EAU (1, 2, 4, 8, 16, 32 Hz), sabit 16 Hz frekansta Atropin, sabit 16 Hz frekansta α,β-Metilen-ATP, sabit 16 Hz frekansta Atropin+α,β-Metilen-ATP birlikte ve Karbakol uygulanarak değerlendirilmiştir.Ayrıca, moleküler düzeyde RT-PCR yöntemi ile muskarinik M2 ve M3 reseptör alt tipleri, nöropeptid PACAP38, mekanosensitif Piezo1 ve TRPA1 iyon kanalları ile hücreler arası bağlantıyı sağlayan Cx43 (Konneksin 43) proteinine ait gen ekspresyon düzeyleri belirlenmiştir. Elde edilen veriler, diyabet grubunda EAU aracılı kasılma yanıtlarının anlamlı şekilde arttığını, bu değişiklik NaHS tedavisiyle bir miktar daha arttığını göstermiştir. Diyabet grubunda Atropin uygulaması sonrasında EAU ile elde edilen kasılma yanıtlarında anlamlı bir azalma izlenmiş; bu durum kasılma yanıtlarının diyabet modellerinde büyük oranda kolinerjik yolların etkilendiğine işaret etmektedir. Karbakol yanıtlarında diyabet+NaHS grubunda anlamlı artış gözlenmiş, bu durum reseptör duyarlılığınında artış olmasını düşündürmektedir. α,β-Metilen-ATP ile elde edilen pürinerjik yanıtlar diyabet grubunda minimal artmış; ancak bu artış NaHS uygulamasıyla anlamlı şekilde düzelmemiştir. Moleküler düzeyde, diyabet grubunda Piezo1ve TRPA1 genlerinin mRNA düzeylerinde anlamlı artış saptanmış; NaHS tedavisinin bu artışları baskıladığı izlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, streptozosin ile oluşturulan diyabet modelinde mesane düz kas fonksiyonlarının bozulduğunu ve bu bozulmanın presinaptik sinirsel ileti ve reseptör düzeyinde duyarlılık artışı gibi mekanizmalarla ilişkili olduğunu göstermektedir. Hidrojen sülfür tedavisinin, söz konusu bozukluklar üzerinde düz kasta kontraktilitede artış yapabileceği; bu etkinin kolinerjik sistem modülasyonu ve yapısal proteinlerin ekspresyonuna yönelik düzenlemeler yoluyla gerçekleştiği düşünülmektedir.