Türkiye'de adaçayı olarak satılan bitkiler üzerinde fitoterapi yönünden araştırmalar

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF BAKİ

Danışman: İLKAY ERDOĞAN ORHAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Adaçayı, dünyada ve ülkemizde eskiden beri kullanılan önemli tıbbi ve aromatik bitkilerden biridir. İngilizce'de ?sage? olarak bilinen adaçayı Avrupa'da Salvia officinalis'e verilen isimdir. Ülkemizde ?adaçayı? adı altında genellikle Lamiaceae familyasından Salvia, Sideritis ve Stachys türleri kullanılmakta ve çay olarak tüketilmektedir. Araştırmamızın konusunu, Türkiye'de aktar ve halk pazarlarında ?adaçayı? olarak satılan bitki örneklerinin satın alınması, morfolojik ve mikroskobik özelliklerinin tespit edilmesi ve daha sonra infüzyonlarının antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi teşkil etmektedir. Buna göre; temin edilen 87 adaçayı örneğinin Salvia tomentosa Miller, Salvia fruticosa Miller, Sideritis congesta P.H. Davis & Hub.-Mor., Sideritis pisidica Boiss. & Heldr. var. termesi P.H. Davis, Sideritis arguta Boiss. & Heldr., Sideritis perfoliata L. ve Sideritis libanotica Labill. subsp. linearis (Bentham) Bornm. olmak üzere 7 taksona ait olduğu bulunmuştur. Ancak, örneklerin çoğunun Salvia fruticosa ve Sideritis congesta'ya ait olduğu görülmüştür. Bulgularımız daha önceki çalışmalar ile uyum içindedir. Adaçayı örneklerinin sulu ekstrelerinin antioksidan aktivitesi, DPPH serbest radikal süpürücü aktivitesi, demir-indirgeme antioksidan gücü ve demir-iyonu şelasyon etkisi yöntemleriyle incelenmiş ve S. fruticosa'nın bu yöntemler ile dikkate değer antioksidan aktiviteye sahip olduğu bulunmuştur.