COVID-19 PANDEMİSİNİN FİBROMİYALJİ HASTALARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL CEM DEDEMEN
Danışman: Nurten İnan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç Fibromiyalji (FM), halsizlik, yorgunluk, uyku problemleri, kognitif ve duygudurum bozukluklarının eşlik ettiği etiyolojisi tam olarak bilinmeyen yaygın kas iskelet ağrısı ile karakterize bir hastalıktır. Potansiyel nedenler arasında genetik, nörolojik, psikolojik, uyku ilişkili ve immünolojik faktörler yer alır. Bu çalışmanın esas amacı geçerliliği kabul edilmiş anket ve ölçekler kullanılarak, COVID-19 pandemi döneminin fibromiyalji hastaları üzerindeki semptom, genel etkilenme, işlevsellik, tedavi rutinlerindeki değişiklikler gibi etkilerini göstermek ve bu süreçle hastaların depresyon-anksiyete ilişkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem Çalışmaya Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Algoloji Bilim Dalı'na başvuran ACR 2016 Revizyon Fibromiyalji Tanı Kriterleri'ne göre fibromiyalji tanısı almış 18-65 yaş arası 109 hasta dahil edildi. Hastalarda COVID-19 öyküsü, komorbidite, tedavi yaklaşımı ve süreleri sorgulanarak kaydedildi. Katılımcılarda ağrılı nokta sayıları, yorgunluk, kognitif ve somatik semptomları, ağrı şiddeti Yaygın Ağrı Skalası (YAS), Semptom Şiddet Skalası (SŞS) ile, FM'den genel etkilenmeyi Revize Edilmiş Fibromiyalji Etki Anketi (rFEA) ile pandemi öncesi ve sonrası olarak, depresyon ve anksiyete düzeyleri ise Hastane Anksiyete ve Depresyon Skalası (HADS) ile değerlendirilmiştir. Bulgular YAS, SŞS, rFEA skorları pandemi sonrası değerleri pandemi öncesine göre önemli derecede anlamlı yüksek bulunmuştur (p<0.001). Pandemi sonrası FM ölçek skorlarıyla depresyon arasında orta güçte pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0.05). FM hastalarında anksiyete ve depresyon arasında orta güçte pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0.001). Sonuç Bu çalışma COVID-19 pandemisi ile FM hastalarının semptomlarında kötüleşme arasında önemli bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Hastaların FM ölçek skorlarında ciddi bozulmalar görülmüştür. Bu süreçte ağrı, yorgunluk, uyku sorunları, bilişsel bozukluklar, işlevsellik kaybı ve depresyon düzeyinin önemli ölçüde arttığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler Fibromiyalji, COVID-19, semptom şiddeti, depresyon, anksiyete