Üriner sistem taş hastalığında androjenlerin rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELBAY BAYRAMLI
Danışman: MUSTAFA ÖZGÜR TAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş Ürolitiazis, böbrekteki promotor ve inhibitör dengenin bozulması sonucu gelişen kompleks bir süreç ve multifaktoriyel bir patolojidir. Erkeklerdeki renal taş oluşumuna olan yatkınlığın nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte üriner sistem taşlarının en sık görüldüğü 30-40'lı yaşlarda serum testosteron düzeyi en yüksek seviyededir. Amaç Üriner sistem taş hastalığı olan erkeklerde seks steroid hormon düzeylerinin, üriner sistem taşı olmayan yaşça benzer bir kontrol grubu ile karşılaştırıldığında daha yüksek olup olmadığının prospektif olarak araştırdık. Gereç ve Yöntem Çalışmamızın hasta grubuna Haziran 2022 – Aralık 2022 tarihinde Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Üroloji Polikliniğinde üriner sistem taş hastalığı nedeniyle takipli 21-50 yaş aralığında 40 erkek hasta dahil edilirken; daha önce taş hastalığı öyküsü olmayan 21-50 yaş arası 40 erkek kontrol grubunu oluşturdu. Hasta ve kontrol grubundaki erkeklerin demografik bilgileri, laboratuvar parametreleri ve görüntüleme bulguları hasta dosyalarından ve Gazi Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi hastane bilgi yönetim sistemi (Nucleus)'nden bulunarak kaydedildi. Hastalardan ve sağlıklı kontrol grubundan sabah saat 08:00–11:00 arasında açlık kan ve idrar örnekleri alınarak kan biyokimya parametreleri, seks steroidleri (total testosteron, serbest testosteron, DHT, DHEA, SHBG, östradiol) ve tam idrar tetkikine bakıldı. Araştırma verilerinin istatistiksel analizi için R Studio versiyon 1.4.1106 istatistik programı kullanıldı. Bulgular Hasta grubunun ortalama yaşı 40,55 7,5 (22-49) iken, kontrol grubunun ortalama yaşı 39,875 6,568 (28-49) olarak bulundu (p=0,432). Çalışmamızdaki hasta grubunun ortalama total testosteron değeri 421,066 ± 168,416 (141,74-840,54) ng/mL, sağlıklı erkeklerlerde ise 314,616 ± 126,809 (83,7-703,06) ng/mL olarak bulundu ve hasta grubunda anlamlı olarak yüksek olduğu saptandı (p = 0.003). Hasta ve kontrol grubu arasında serbest testosteron, DHT, östradiol, DHEAS ve SHBG açısından istatiksel anlamlı fark yoktu (p=0,564, p= 0,128, p=0,754, p=0,744 ve p=0,985, sırasıyla). Serum ürik asit ve kreatinin ortalama değerleri açısından hasta grubu ve kontrol grubu arasında istatistiksel anlamlı bir fark saptansa da (sırasıyla p= 0,04 ve p<0.001), her iki grupta da gerek serum ürik asit gerekse serum kreatinin değerleri normal sınırlar içindeydi. İdrar dansiteleri ortalama değerleri ise hasta ve kontrol grubunda sırasıyla 1015,375 5,921 (1005-1030), 1019,85 7,127 (1005-1039) olarak hesaplandı ve istatistiksel anlamlı olarak farklıydı (p=0,007). Sonuç Çalışmamızda taşı olan hasta grubunda serum total testosteron düzeylerinin yüksek bulunmasına karşın DHEAS, östradiol, SHBG, testesteronun aktif formu olan serbest testosteron ve daha güçlü bir androjen olan DHT'un kontrol grubuna göre anlamlı farklı olmaması, serum androjen düzeyleri ve taş oluşumu arasındaki ilişkiyi tam olarak aydınlatamamıştır. Serum total androjen düzeylerinin yüksek olması tüm hasta gruplarında olmasa da genetik yatkınlığı olan hasta gruplarında risk faktörü olabilir. Bu konuda sınırlı sayıda araştırma mevcut olup erkeklerdeki bu yatkınlığın nedenini açıklamak için çok merkezli, prospektif ve yüksek hasta sayılı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Üriner sistem taş hastalığı, androjenler, testosteron, DHT, DHEAS, östradiol, SHBG