Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İbrahim Hakkı ÇAĞIRAN
Danışman: Adviye Gülçin Sağdıçoğlu Celep
Özet:
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) son zamanlarda prevalansı artmakta olan sosyal iletişim eksiklikleri, kısıtlı ve tekrarlayan davranış, duyusal anormalliklerle karakterize nörogelişimsel bir durumdur. Otizm spektrum bozukluğunda görülen nörolojik hasarda oksidatif stres çok kritik bir rol oynamaktadır. Ayrıca OSB'de bağışıklık sistemi disfonksiyonları ve bağırsak mikrobiyota değişiklikleri de gözlenmektedir. Bu nedenle bu çalışmada, propiyonik asit (PA) ile sıçanlarda deneysel otizm modeli oluşturularak oksidatif hasar ile sıçanlarda bağışıklık sistemi ve bağırsak mikrobiyotası üzerindeki etkileri incelenmiş ve sıçanlara apiterapi (propolis, arı sütü, arı ekmeği) ve omega- 3 yağ asidi (w 3) takviyeleri uygulanarak, PA ile oluşturulan hasar üzerindeki moleküler etkiler değerlendirilmiştir. Çalışmada, 38 adet genç Wistar türü erkek sıçan kullanılmıştır. Otizm modelinin uygunluğu açısından ön çalışma yapılarak 3 gün boyunca PA (250mg/kg) uygulaması yapılan sıçanların beyin (glial hücre) ve diğer dokuları incelenmiştir. Sıçanlara 4 hafta boyunca propolis ve arı ekmeği (250mg/kg); w-3 yağ asidi ve arı sütü (200mg/kg) ürünleri oral gavaj yöntemiyle uygulanarak inflamatuvar belirteçler (IL-1, IL-6, IL-10, TNF α), oksitosin hormonu, karaciğer enzimleri, bağırsak bakterileri (Clostridium sp, Laktobasiller) ile CAT, SOD, GSH, GST gibi antioksidan enzimler ve karaciğer, böbrek, beyin ve ince bağırsak dokuları üzerine etkileri değerlendirilmiştir. Sıçanların gruplara göre ağırlık ortalaması, PA uygulaması yapılan grup kontrole göre azalmış; arı sütü, arı ekmeği ve omega-3 yağ asidi uygulaması ile anlamlı derecede artmıştır (p<0,05). Propiyonik asit ile oluşturulan otizm modelinde, sıçanlarda PA uygulaması ile kontrole göre serum ALT değerlerinde anlamlı bir artış görülmüştür (p<0,05). Apiterapi ürünleri uygulaması ile yükselmiş olan ALT değerleri azalmıştır. Propiyonik asit uygulaması sonucu sıçanların serum demir düzeylerinde görülen artış, apiterapi ürünleri ve omega – 3 uygulaması ile azalmıştır. Propiyonik asit uygulanan gruplarda azalma görülen demir düzeyi, propolis uyglaması sonrası anlamlı derecede yükselmiştir (p<0,05). Propiyonik asit ile oluşturulan otizm modelinde, sıçanlarda PA uygulaması ile kontrole göre serum SOD değerlerinde anlamlı bir azalma görülmüştür. Apiterapi ürünleri ve w-3 yağ asidi uygulaması ile azalmış olan SOD düzeyinde anlamlı dercede artış olduğu görülmüştür (p<0,05). Propiyonik asit ile oluşturulan otizm modelinde, sıçanlarda PA uygulaması ile kontrole göre serum 8-OHdG değerlerinde anlamlı bir artış görülmüştür (p<0,05). Apiterapi ve w-3 yağ asidi uygulaması yapılan grupların 8-OHdG düzeyinde PA ve kontrol grubuna göre anlamlı derece azalma olduğu görülmüştür (p<0,05). Propiyonik asit ile oluşturulan otizm modelinde, sıçanlarda PA uygulaması ile kontrole göre serum kaspaz-1 değerlerinde artış görülmüştür. Kaspaz-1 değeri arı sütü grubunda PA grubuna göre anlamlı derecede farklı olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Ek olarak PA uygulaması yapılan grup ile kontrol grup biyokimyasal değerlerin karşılaştırılmasında serum AST, GGT, kolesterol, HDL kolesterol, LDL kolesterol, albumin, kalsiyum, oksitosin, GSH, TAS, MDA, GST, GPX, katalaz, GSTs, C vitamini, GSSG, GSH/GSSG, IL-10, IL-6, IL-1β ve TNF-α değerlerinde değişiklikler gözlenmiştir. Serum değerleri apiterapi ürünleri ve w-3 yağ asidi takviyesi sonucunda farklı oranlarıda düzülerek kontrol grubu serum değerlerine yaklaştığı gözlenmiştir. Fekal Clostridium spp. düzeyi arı sütü, arı ekmeği ve propolis grupları ile PA grubu arasında anlamlı fark olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Bağırsak, beyin, böbrek ve karaciğer dokularında PA uygulaması ile ortaya çıkan doku hasarının, apiterapi ve w-3 yağ asidi uygulamalarına bağlı olarak azaldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışmada; apiterapi ve w-3 yağ asidi uygulaması PA kaynaklı otizm spektrum bozukluğunda görülen bozulmaların azalmasına yardımcı olabileceği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler : Otizm, Apiterapi, Omega-3, Propiyonik Asit, Sıçan