Sakkadik göz hareketlerinden bilişsel yük tespiti
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Didem İŞSEVER
Danışman: Fecir Duran
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bilişsel yük, bireyin zihinsel kaynaklarını, bir görevi gerçekleştirirken kullanma kapasitesini ifade eden önemli bir kavramdır. Bilgisayar programcılarının karmaşık kodlama görevlerini yerine getirirken ortaya çıkan bilişsel yük etkilerini anlamak, hem yazılım geliştirme süreçlerini optimize etmek hem de programlama eğitimini geliştirmek açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, göz hareketleri aracılığıyla bilgisayar programcılarının kod anlama görevleri sırasında bilişsel yüklerini etkileyen faktörler incelenmiştir. Çalışma, 216 farklı programcının kişisel parametrelerini içeren “Programlamada Göz Hareketleri (EMIP)” veri seti kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Göz hareket verileri, gözbebeği hareket hızı ve çap değişimi gibi alt bilgilere ayrıştırılmıştır. Sinyallerdeki hızlı değişimleri bulmak için z-skor tabanlı tepe tespit algoritmasından yararlanılmıştır. Elde edilen göz hareket verileri ile programcıların kişisel parametreleri arasında, matematiksel bir model oluşturmak için kanonik korelasyon analizi seçilmiştir. Programcıların yaşları, cinsiyetleri, anadilleri, deneyim süreleri, programlama yapma sıklıkları gibi bazı kişisel parametrelerin bilişsel yüke etki oranları incelenmiştir. Sonuç olarak göz hareketlerine bağlı bilişsel yük ile programcıların kişisel özellikleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu çalışma kapsamında incelenen dilsel mesafenin bilişsel yük üzerindeki etkisinin son derece önemli olduğu tespit edilmiştir. Kod anlama görevlerinde kullanılan programlama dili dışında başka bir programlama dili kullanma sıklığının bilişsel yük üzerinde zayıf bir etkiye sahip olduğu tespit edilirken programcıların yaşının bilişsel yük üzerinde en yüksek etkiye sahip olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler : Sakkadik, göz hareketleri, bilişsel yük, göz izleme, bilgisayar programlama, EMIP