Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA SEVİM
Danışman: Aytekin Albuz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu araştırma, Trakya yöresine ait seçilmiş halk türkülerinin viyola öğretimine uyarlanması ve bu uyarlamaların uzman görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseninde tasarlanmıştır. Çalışmada, Trakya türkülerinin viyola öğretiminde kullanılabilirliğini belirlemek üzere seçilen eserler; form yapısı, makamsal özellikleri, ritmik yapısı, ses alanı, yay teknikleri, pozisyon kullanımı ve müzikal ifade öğeleri bakımından incelenmiştir. Bu doğrultuda türküler, viyola çalgısının teknik olanakları ve pedagojik hedefleri dikkate alınarak tampere ses sistemine uyarlanmış ve öğretim sürecinde kullanılabilecek biçimde düzenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Türkiye’de müzik eğitimi alanında görev yapan ve viyola branşında uzmanlaşmış 13 akademisyen oluşturmuştur. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen uzman görüş formu aracılığıyla toplanmıştır. Formda uyarlamaların teknik uygunluk, eğitsel işlevsellik, müzikal yeterlik ve genel kullanılabilirlik boyutlarına ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi teknikleriyle çözümlenmiş; ayrıca uzman değerlendirme formunun güvenirliğini belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı, uzmanlar arası uyumu belirlemek amacıyla Kendall’s W analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, seçilen Trakya türkülerinin form yapıları bakımından viyola öğretimine uygun olduğu; kısa, anlaşılır ve tekrar temelli ezgisel yapılarının müzikal cümleleme, yay planlaması ve biçim algısının geliştirilmesine katkı sağlayabileceği belirlenmiştir. Uyarlama sürecinde türkülerin viyolanın ses alanına genel olarak uygun olduğu, temel yay teknikleri, pozisyon geçişleri, parmak numaraları ve müzikal ifade öğeleri bakımından öğretim sürecinde kullanılabilecek nitelikte düzenlenebildiği sonucuna ulaşılmıştır. Uzman görüşleri, hazırlanan uyarlamaların teknik açıdan uygulanabilir, pedagojik açıdan işlevsel ve müzikal açıdan yeterli olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, bazı eserlerde yay tekniklerinin çeşitlendirilmesi ve düzeylere göre kademeli öğretim materyalleri hazırlanması gerektiği değerlendirilmiştir. Güvenirlik analizinde Cronbach Alfa katsayısının 0,957 olarak bulunması, uzman görüş formunun yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Kendall’s W analizinde ise uzmanlar arasında düşük düzeyde bir uyum görülmekle birlikte, görüşler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık
bulunmamıştır. Bu sonuçlar, uzman değerlendirmelerinin güvenilir ve yorumlanabilir nitelikte olduğunu ortaya koymaktadır. Genel olarak araştırma bulguları, Trakya türkülerinin viyola öğretimine uyarlanmasının hem teknik gelişimi destekleyen hem de yerel müzik kültürünün çalgı eğitimi sürecine aktarılmasına katkı sağlayan işlevsel bir yaklaşım olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, Türk halk müziği repertuvarının viyola ve diğer yaylı çalgıların öğretim süreçlerinde daha yaygın biçimde kullanılması; farklı yörelere ait türkülerden oluşan kademeli, teknik açıklamalı ve pedagojik amaçlı repertuvar çalışmalarının geliştirilmesi önerilmektedir.