Uzaktan eğitimde öğretmenlerin dijital vatandaşlık algılarının 2021-2027 Avrupa Birliği dijital eğitim eylem planı çerçevesinde incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA ADIGÜZEL
Danışman: Selami Eryılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, 2021–2027 Avrupa Birliği Dijital Eğitim Eylem Planına (AB DEEP) odaklanarak, pandemi sonrasında öğretmenlerin dijital vatandaşlık algılarının nasıl değiştiğini incelemektedir. Hedef, çevrim içi popülasyondaki anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise öğretmenlerinin dijital vatandaşlık algılarındaki tutarsız, eksik, sınırlı bilgi, beceri ile yaşanan teknolojik zorluklar, zaman kısıtlamaları, sınırlı kaynak - destek açılarından dijital vatandaşlık algılarını tespit etmek ve gruplar arasındaki farkları dengeleyecek iyileştirme önerileri sunmaktır. K–12 düzeyinde cinsiyet, yaş, tecrübe, branş, okul türü, eğitim, kıdem, görev yapılan il ve Bilişim Teknolojileri alanında herhangi bir eğitim almış olma gibi bağımsız değişkenler dikkate alınarak gruplar arasındaki istatistiksel farklar incelenmiştir. Çalışma, yapısının uygunluğunu değerlendirmek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett testleri uygulanarak, faktör analizi için Açıklayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri kullanılmıştır. Anazlizler sonrasında normal dağılıma sahip yedi faktörlü kırk maddelik bir "Dijital Vatandaşlık" ölçeği elde edilmiştir. Nicel araştırma, öğretmenlerin uzaktan eğitim ile dijital vatandaşlık algılarındaki değişiklikleri araştırmak için İç Anadolu bölgesinde Ankara, Konya ve Kayseri illerinde bulunan k-12 düzeyinde tüm kademelerden özel ve devlet okullarında görev yapmakta olan farklı branşlardan öğretmenlere yönelik gerçekleştirilmiştir. Ölçek ve bulgular, 2021-2027 Avrupa Birliği Dijital Eğitim Eylem Planı ile uyumlu olarak incelenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma bulgularına göre dijital hukuk, etik ve sorumluluk alt boyutunda kadın öğretmenlerin ortalamalarının erkek öğretmenlerden yüksek olduğunu, kıdeme göre dijital erişim ve dijital güvenlik alt boyutlarında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğunu, dijital güvenlik boyutunda 6-9 yıl kıdeme sahip katılımcıların, 5 yıl ve daha az kıdeme sahip katılımcılardan daha yüksek ortalamaya sahip olduklarını ortaya koymaktadır. Dijital iletişim, dijital hukuk, dijital sağlık, dijital güvenlik ve dijital vatandaşlık alt boyutlarında ise gruplar arasında anlamlı bir fark belirlenerek, dijital hukuk boyutunda 31-35 yaş veya 36-40 yaş aralığına sahip katılımcıların 41 ve üzeri yaştaki katılımcılara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduklarını, dijital güvenlik boyutunda 36-40 yaş aralığındaki katılımcıların 41 ve üzeri yaştaki katılımcılara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduklarını, dijital sağlık boyutunda 36-40 yaş aralığına sahip katılımcıların 30 yaş altı veya 41 ve üzeri yaştaki katılımcılara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduklarını ayrıca dijital sağlık boyutunda 31-35 yaş aralığındaki katılımcıların da 41 yaş ve üzeri katılımcılara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduklarını göstermektedir. Ölçek genelinde ise 31-35 yaş aralığındaki veya 36-40 yaş aralığındaki katılımcıların 41 yaş ve üzeri katılımcılara göre dijital vatandaşlık ortalamalarının daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Katılımcıların eğitim durumlarına göre anlamlı bir farklılık belirlenemezken dijital hak etik ve sorumluluk alt boyutunda özel okuldaki katılımcıların devlet okullarına göre ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Kademe değişkenine göre anlamlı farklar ortaya konulmuş olup dijital erişim alt boyutunda okul öncesi eğitim kurumlarında çalışan katılımcıların diğer katılımcılara göre ortalamalarının daha düşük olduğu, dijital sağlık alt boyutunda ortaokulda çalışan katılımcıların ortalamalarının lisede çalışan katılımcılara göre daha yüksek olduğu, dijital hak etik ve sorumluluk alt boyutunda ilkokulda çalışan katılımcıların ortalamalarının lisede çalışan katılımcılara göre daha yüksek olduğu ve ölçek genelinde dijital vatandaşlık okul öncesinde çalışan katılımcıların ortalamalarının ilkokul ve ortaokulda çalışanlara göre daha düşük iken ortaokulda çalışan katılımcıların ortalamalarının lisede çalışanlara göre yüksek olduğu belirlenmiştir. Bilişim Teknolojileri ile alakalı herhangi bir kursa katılma değişkenine göre ise dijital hak etik ve sorumluluk alt boyutuna ilişkin ortalamaların kursa katılanlarda daha yüksek, dijital hukuk alt boyutunda ise Bilişim Teknolojileri ile alakalı bir kurs alanların almayanlardan daha yüksek ortalamaya sahip oldukları belirlenmiştir. Teknoloji branşındaki öğretmenlerin ölçek genelinde ve dijital okur yazarlık boyutu hariç tüm alt boyutlarında diğer branşlara göre ortalamalarının daha yüksek olduğu dijital okuryazarlık alt boyutunda ise anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. İllere göre ise katılımcılar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır.