Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Neslihan ARSLAN
Danışman: Eda Köksal
Özet:
Bu çalışma Akdeniz diyeti ile uyumlu ağırlık kaybı müdahalesinin oksidatif stres, inflamatuvar belirteçler ve telomer uzunluğuna etkisinin değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır. Çalışmaya 20 50 yaş arası değişen 43 kadın birey katılmıştır. Bu bireyler BKİ sınıflamasına göre hafif şişman(n:14), obez (n:14) ve kontrol grubu (n:15) olmak üzere 3 grupta yürütülmüştür. Hafif şişman ve obez bireylere 8 hafta boyunca Akdeniz diyeti ile uyumlu enerji kısıtlı bir diyet uygulanmıştır. Bireylerin antropometrik ölçümleri, biyokimyasal parametreleri ve besin tüketimleri çalışmanın başında ve sonunda değerlendirilmiştir. Hafif şişman bireyler ortalama %5.8; obez bireyler ortalama %3.5 vücut ağırlığı kaybetmişlerdir. Bireylerin biyokimyasal bulguları değerlendirildiğinde müdahale öncesinde obez bireylerin CRP seviyelerinin diğer gruplardan daha yüksek olduğu ve müdahale sonrasında hafif şişman bireylerin telomer uzunluklarında istatistiksel olarak anlamlı azalma olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Müdahale gruplarının müdahale sonrası besin ögesi alımları ile telomer uzunlukları arasındaki ilişki değerlendirildiğinde hafif şişman bireylerde folat, C vitamini, potasyum ve demir alımları ile obez bireylerde ise B12 alımları ile telomer uzunlukları arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönde ilişki bulunmuştur (p<0,05). Müdahale öncesinde obez bireylerin tahıl ve kurubaklagil hafif şişman bireylerin süt ve süt ürünleri, kontrol grubundaki bireylerin kurubaklagil tüketimleri ile telomer uzunlukları arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur(p<0,05). Müdahale sonrasında hafif şişman bireylerin sebze tüketimleri ile telomer uzunlukları arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur(p<0,05). Yapılan ileri analiz ile kurulan modelde bireylerin başlanıç telomer uzunluklarının müdahale sonrası beden kütle indeksi üzerinde etkili olduğu başlangıç telomerlerinin 1 Mb uzun olmasının müdahale sonrası BKİ’yi 5,3 kg/m2 azaltacağı (p<0,05) ve vücut ağırlığı kaybında başlangıç telomer uzunluğunun etkili olduğu belirlenmiştir. Bir diğer modelde müdahale öncesi kurubaklagil tüketiminin 1 birim artışı telomerleri 0,011 Mb, müdahale sonrası kırmızı et tüketiminin 1 birim artışı telomerleri 0.006 Mb kısaltacağı bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak Akdeniz diyetiyle uyumlu enerji kısıtlı bir diyetin obez ve hafif şişman bireylerin antropometrik ölçümleri ve vücut bileşimlerinde olumlu değişiklikler sağladığı belirlenmiştir. Ancak bilindiği üzere telomer uzunluğu birçok faktörden etkilenmektedir. Bireylerin beslenme alışkanlıklarının ve diyet müdahalesi sonucunda vücut ağırlıklarındaki kayıpların farklı olmasının özellikle hafif şişmanlardaki sonucun farklılığını etkilediği düşünülmektedir. Bu konuda daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler : Akdeniz diyeti, Beslenme, İnflamasyon, Oksidatif stres, Telomer uzunluğu