Türkiye'de çocuk ve adölesanlarda fazla kiloluluk-obezite sıklığının saptanması: Sistematik derleme ve meta analiz çalışması

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESRA GÜLTEKİN KOÇ

Danışman: SEÇİL ÖZKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, Türkiye'de 0-19 yaş arası çocuk ve ergenlerde obezite ve fazla kilo prevalansını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Türkiye'de Türk çocukları ile yapılan kesitsel/tanımlayıcı çalışmaların dahil edildiği bu meta analizde 1 Temmuz 2025 tarihinden geriye dönük olarak Pubmed (MEDLINE), Web of Science ve Scopus, DergiPark, TRDizin veritabanları ve gri literatür taranmıştır. Belirlenen dahil etme ve dışlama kriterleri dikkate alınarak 183 çalışma meta-analize dahil edilmiştir. Verilerin analizi, meta ve metafor istatistik paketleri ile R sürüm 4.4.0 (R Foundation) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Türkiye'de çocuk ve ergenlerde obezite prevalansı %8,4 (95% CI: 7,83– 9,15) ve fazla kilo prevalansı %13,64 (95% CI: 12,96–14,34) olarak belirlenmiştir. Çalışmada, erkeklerde (8,62%) kızlara (6,56%) göre daha yüksek ve 15–19 yaş grubunda (5,46%) 0–6 yaş grubuna (9,24%) göre daha düşük obezite prevalansı saptanmıştır. İstatistiksel Bölge Sınıflandırmasına (İBBS-1) göre obezite ve fazla kilo prevalansında bölgesel farklılıklar saptanmıştır. Hem obezite hem de aşırı kilo prevalansının yıllar içinde arttığı gözlemlenmiş, obezite prevalansının son yıllarda sabit bir seyir izlediği görülmüştür. Klinik temelli çalışmaların, okul temelli çalışmalara kıyasla daha yüksek obezite prevalansı bildirdiği tespit edilmiştir. Tanı kriterleri ile ilgili olarak, WHO kriterlerini kullanan çalışmalar CDC kriterlerini kullanan çalışmalara kıyasla daha yüksek obezite prevalansı bildirirken, IOTF kriterlerini kullanan çalışmalar daha düşük prevalans bildirmiştir. JBI Prevalans Çalışmaları için Eleştirel Değerlendirme Aracı'na göre düşük-orta kalitede olarak derecelendirilen çalışmalar, yüksek kalitede olarak derecelendirilen çalışmalara göre daha yüksek prevalans bildirmiştir.