Ortaokul öğrencilerinin inovasyon becerileri ve inovasyon becerilerini destekleyici öğrenme iklimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİLAL KOCABAŞOĞLU
Danışman: İlbilge Dökme
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaratıcılık, eleştirel düşünme, takım çalışması, girişimcilik ve ağ kurma becerileri gibi geniş bir beceri yelpazesini içeren inovasyon becerileri öğrencilerin, hızla değişen dijital dünyaya hazır olmaları ve ayakta kalabilmeleri için gerekli becerilerdir. Bu beceriler okullarda kaliteli öğrenme iklimi ile kazandırılabilir. Bu kapsamda öğrencilerin inovasyon beceri düzeylerini ve bu becerilerin geliştirilmesine katkı sağlayan öğrenme ikliminin özelliklerini belirlemek, beceri gelişiminde eğitimcilere kolaylık sağlayacaktır. Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin inovasyon becerilerini ve inovasyon becerilerinin gelişimine katkıda bulunan öğrenme ikliminin özelliklerini belirlemek amacıyla geçerli ve güvenilir iki ölçek geliştirmek ve geliştirilen ölçekler ile öğrencilerin inovasyon beceri düzeylerinin ve inovasyon becerilerini destekleyici öğrenme iklimine ait algılarının çeşitli değişkenler açısından ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma nicel araştırma yaklaşımı temelinde olup betimsel ve ilişkisel tarama modeli ile nedensel karşılaştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2021-2022 eğitim öğretim yılında Türkiye'de öğrenim gören ortaokul öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmanın çalışma gurubu basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilen Türkiye'nin farklı illerinde bulunan ortaokullardaki toplam 3001 öğrenciden oluşmuştur. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen "İnovasyon Becerileri Eğilimi Ölçeği" ve "İnovasyon Becerilerini Destekleyici Öğrenme İklimi Ölçeği" ile toplanmıştır. Ölçeklerin geliştirilme sürecinde elde edilen veriler SPSS ve LİSREL programlarında değerlendirilmiştir. Ölçeklerin geçerlikleri kapsam, görünüş ve yapı geçerliği ile incelenmiştir. Güvenirlik aşamasında ise iç tutarlık katsayısı incelenmiştir. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda geçerli ve güvenilir nihai ölçekler elde edilmiştir. Araştırma kapsamında geliştirilen ve ,924 güvenirliğe sahip olan 34 maddelik "İnovasyon Becerileri Eğilimi Ölçeği" takım çalışması, eleştirel düşünme, yaratıcılık, girişimcilik ve ilişki ağı kurma şeklinde beş faktörlü bir yapıdan oluşmuştur. Ölçeğin 11 maddelik takım çalışması faktörü ,902 güvenirliğe; sekiz maddelik eleştirel düşünme faktörü ,825 güvenirliğe; yedi maddelik yaratıcılık faktörü ,815 güvenirliğe; beş maddelik girişimcilik faktörü ,659 güvenirliğe ve üç maddelik ilişki ağı kurma faktörü ise ,504 güvenirliğe sahiptir. Yine araştırma kapsamında geliştirilen ve ,856 güvenirliğe sahip olan 23 maddelik "İnovasyon Becerilerini Destekleyici Öğrenme İklimi Ölçeği" öğretmen desteği, liderlik ve fiziksel ortam şeklinde üç faktörlü bir yapıdan oluşmuştur. Ölçeğin 11 maddelik öğretmen desteği faktörü ,792 güvenirliğe; sekiz maddelik liderlik faktörü ,756 güvenirliğe; dört maddelik fiziksel ortam faktörü ise ,648 güvenirliğe sahiptir. Araştırmanın sonuçlarına göre ortaokul öğrencilerinin inovasyon beceri düzeylerinin "yüksek" düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin alt boyutlardaki düzeyleri incelendiğinde; eleştirel düşünme, yaratıcılık ve girişimcilik faktörlerine ilişkin inovasyon beceri düzeylerinin "yüksek", takım çalışmasına yönelik inovasyon beceri düzeylerinin "çok yüksek", ilişki ağı kurmaya yönelik inovasyon beceri düzeylerinin "orta" düzeyde olduğu bulunmuştur. Ortaokul öğrencilerinin inovasyon becerilerinin cinsiyet, okulun bulunduğu yer, sınıf düzeyi, BİLSEM'e kayıt durumu, anne-baba eğitim düzeyi, ailenin gelir düzeyi, kardeş sayısı açısından anlamlı bir farklılık gösterirken, okul türü, anne çalışma durumu açısından anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Yine araştırmanın sonuçlarına göre ortaokul öğrencilerinin inovasyon becerilerini destekleyici öğrenme iklimi algı düzeylerinin "yüksek" düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Alt faktörler açısından incelendiğinde ise öğretmen desteği ve liderlik faktörlerine ilişkin düzeylerinin yine "yüksek" düzeyde olduğu, fiziksel ortam faktörüne yönelik düzeylerinin ise "orta" düzeyde olduğu dikkatleri çekmiştir. Ortaokul öğrencilerinin inovasyon becerilerini destekleyici öğrenme iklimi algı düzeylerinin cinsiyet, okulun bulunduğu yer, okul türü, sınıf düzeyi, BİLSEM'e kayıt durumu açısından anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Son olarak ölçeklerin toplam puanları ve diğer faktörleri açısından ise ortaokul öğrencilerinin inovasyon becerileri ile inovasyon becerilerini destekleyici öğrenme iklimi algıları arasında istatistiksel açıdan pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.